جيره بندي مواد غذايي در ايران طي سال هاي 1321-1324ش

چكيده تغييرات گسترده در دوره پهلوي اول و احداث زيرساخت هاي كشور چون شبكه حمل‌ و نقل، ارتباطات، صنعت و تجارت و موسسات ماليه، نظامي و امنيتي در دوره 16 ساله پهلوي اول امكان سياست گذاري دولت در كشور را تسهيل كرد. وقوع جنگ جهاني دوم (شهريور 1318ش) و اشغال ايران (در سوم شهريور 1320ش) اختلال عمده اي در روابط اقتصادي و اجتماعي كشور ايجاد كرد. افزايش انتشار پول و تورم، بي نظمي و شورش‌هايي را در پي داشت كه دولت ناگزير به سياست جيره بندي براي حل بحران روي آورد. سياست توزيع عمومي و جيره بندي برخي از كالاها را وزارت دارايي در 1321ش اجرا كرد و نتايج درخور توجهي چون دسترسي به برخي از كالاها و كاهش سو ‌تغذيه و حمايت از گروه هاي محروم حاصل شد. اما از طرفي گسترش رشوه و فساد كاركنان و توزيع كنندگان، شكل گيري بازار سياه، كاهش انگيزه توليد و افزايش بوروكراسي را به بار آورد. در اين ميان اقدامات ميلسپو در كاهش كسر بودجه و شكاف درآمدي مخالفت‌ها را با وي تشديد كرد و سرانجام مخالفت دربار و ارتش با برنامه هاي او هم زمان با مخالفت نيروهاي ملي گرا با حضور آمريكايي ها در سازمان‌هاي دولتي موجب بركناري ميلسپو در اواخر زمستان 1323ش شد و يك سال بعد به تغيير قانون ماليات بر درآمد مصوب ميلسپو و لغو نظام جيره‌بندي انجاميد.