بررسي مقاله صوم از دايره المعارف اسلام

چكيده مقاله «صوم» ترجمه مقاله انگيسي «Sawm» نوشته C. C. Berg از دايره المعارف اسلام لايدن، جلد 9، صفحه 94ـ95 مي‌باشد. صوم يا روزه يكي از اركان دين مبين اسلام است كه از جايگاه والايي در ميان تعاليم اسلامي اعم از قرآن كريم و روايات معصومين: برخوردار است. خاورشناسان نيز در پژوهش‌هاي خود در باب معارف قرآن و اسلام به اين موضوع مهم توجه و اهتمام ورزيده‌اند. مقاله «صوم» ترجمه مقاله انگيسي «Sawm» نوشته سي. سي. بِرگ (C.C.Berg) از دايره‌المعارف اسلام لايدن (The Encyclopaedia of Islam)، جلد 9، صفحه 94ـ95 مي‌باشد. مولف مقاله ابتدا به مفهوم‌شناسي واژه «صوم» پرداخته و خاستگاه آن را به پيش از اسلام رسانده و تصور مي‌كند كه معناي «صوم» از عرفي يهودي ـ آرامي و سرياني گرفته شده است. سپس آيات الاحكامي را كه به موضوع روزه و احكام و قوانين مترتب بر آن را مانند ويژگي‌هاي صايم، شرايط روزه صحيح، مفطرات روزه، روزه واجب و مستحب و احكام آن، و كفاره روزه پرداخته است ذكر كرده و مورد بررسي و مداقه قرار داده است. در آخر، مفهوم روزه را در لسان روايات و به لحاظ اخلاقي بيان مي نمايد. اما مهمترين نقدهايي را كه به مقاله «صوم» و ديدگاه هاي مطرح در آن وارد است، مي‌توان موارد زير برشمرد: مفهوم شناسي «صوم»؛ خاستگاه روزه و اينكه از عرفي يهودي ـ آرامي و سرياني گرفته شده است يا خير؛ شرايط وجوب روزه؛ اقسام كفاره؛ احكام روزه در خصوص سالخوردگان، زنان باردار و شيرده، و بيماران؛ نيت روزه مستحبي و واجب؛ استجباب يا حرمت روزه در ايامي خاص؛ موارد روزه مكروه؛ احكام روزه مسافر؛ مفطرات روزه؛ و ... . شايان ذكر است كه نقد و بررسي اين مقاله بر طبق نظر فقهاي برجسته شيعه انجام گرفته است. واژگان كليدي: صوم، روزه رمضان، فقه شيعه.