برآورد حجم رسوب ناشي از جريان هاي گل آلود در مخزن سد دز

Estimation of sediment volume due to turbidity currents in Dez Reservoir Dam

چكيده 1 سد دز به دليل تنظيم فركانس برق كشور از اهميت خاصي برخوردار است. در اثر رسوب گذاري شديد در مجاورت بدنه اين سد، خطر ورود رسوبات ريزدانه به تونل نيروگاه و خسارت به تاسيسات و توربين نيروگاه بسيار جدي است. يكي از رو شهاي موثر براي حل اين معضل، استفاده از پتانسيل جريان گل آلود مي باشد. در اين پژوهش، نتايج 3 مرحله اندازه گيري صحرايي شامل سرعت جريان و غلظت رسوب در چند نقطه از مخزن سد دز مورد تجزيه و تحليل قرار گرفته و حجم رسوب ورودي ناشي از جريان گل آلود به مخزن سد محاسبه شده است. نتايج محاسبات نشان مي دهد كه فقط در سيل 1 ميليون مترمكعب رسوب در اثر / ارديبهشت ماه 1382 (با دبي 2600 مترمكعب بر ثانيه)، حدود 1 جريان گل آلود در مجاورت بدنه سد ته نشين شده است. بنابراين مي توان با برنامه ريزي مناسب و انجام عمليات رسوب شويي مخزن در فصل سيلاب، رسوب گذاري جلوي آبگير نيروگاه را مهار نمود. حداكثر ضخامت جريان گل آلود در اين سيل حدود 25 متر تخمين زده شده است. همچنين مشخص شد كه براي محاسبه حجم رسوب ناشي از جريان گل آلود، علاوه بر مقدار دبي سيل، زمان وقوع سيل نيز بسيار مهم است. واژ ههاي كليدي: برآورد رسوب جريان گل آلود، رسوب گذاري در مخازن، سد دز، مديريت رسوب

Dez dam is very important due to water supply, regulating power frequency and flood control. Because of high sedimentation in front of dam structure, there is a risk that fine sediments enter the power intake and endanger the efficiency of turbine runners. In this regards, use of turbidity currents potentials is one of effective solutions. In this study, the results of three stages of field measurements including current velocity and sediment concentrations in various stations was analyzed and sediment volume entering into reservoir, due to turbidity currents was calculated. The results showed that only in one flood event on April 2003 (with flow discharge of 2600 cms), nearly 1.1 Mm3 sediment has been deposited in front of dam structure. Maximum thickness of turbidity current has been evaluated to be 25 m in this flood event. Also, it is revealed that in addition to flood discharge magnitude, the time of flooding is also very important for calculation of sediment volume resulting from turbidity currents. Keywords: Turbidity currents, Reservoir sedimentation, Dez dam, Sediment management