سنجش ديدگاه آلستون در باب تجربه خدا با رويت خدا در انديشه اسلامي

Evaluation of Alston’s View regarding Experience of God through Vision Based on Islamic Thought

آلستون، معرفت‌شناس و فيلسوف دين آمريكايي معاصر،‌ با بيان نظريه‌اي درباره تجربه ديني كوشيده است از طريق اعتباربخشي به‌گونه‌اي خاص از معرفت تجربي به خدا كه وي آن را تجربه عرفاني و تجربه خدا مي‌نامد، مبنايي معرفتي براي توجيه و عقلانيت ايمان و باور به خدا فراهم آورد. معرفت تجربي مورد نظر آلستون،‌ عبارت است از معرفت حاصل از آنچه در نظر صاحب‌ تجربه، آگاهي به خدا بدون واسطه هرگونه ادراك حسي است؛ معرفتي كه مستقيماً به صورت احساس حضور خدا دريافت مي‌شود. اين مقاله ضمن گزارش فشرده ديدگاه وي، امكان و وقوع و حدود چنين معرفتي به خدا را براساس آنچه در انديشه اسلامي درباره رويت قلبي خدا مطرح شده، بررسي مي‌كند و بدين طريق، بحثي تطبيقي ميان الهيات مسيحي و اسلامي را سامان مي‌دهد. مسيله اصلي اين پژوهش نسبت ميان تجربه خدا _ از ديدگاه آلستون_ و رويت خدا _ در انديشه اسلامي _ است و از جمله نتايج به دست آمده اين است كه تجربه خدا آن‌گونه‌كه آلستون مطرح كرده،‌ نوعي علم حصولي به خداوند است، در حالي كه رويت قلبي خدا دست‌كم در پاره‌اي موارد، نوعي علم حضوري به خداوند است.

Alston, the contemporary American philosopher of religion and epistemologist, has presented a theory of religious experience; in this theory he has validated a specific kind of experiential knowledge of God, called the mystical experience and experience of God in his words, which provides an epistemological base for justification and rationality of faith and believing in God. The experiential knowledge, in his words, means the knowledge created in the mind of the one who experiences knowledge of God without any sensuous intermediate; in other words the knowledge immediately received by feeling God’s presence. Presenting a brief report of his theory in this article, I have investigate the possibility, occurrence and limits of such a knowledge of God based on the discussions posed about the heartfelt vision of God in Islamic studies. Thus a comparative study between the Christian and Islamic theology will be presented. The main question of this article is the relation between experience of God (in Alston’s view) and vision of God (in the Islamic view). One of the results of this comparison is that experience of God, as posed by Alston, is a kind of achieved knowledge while the heartfelt vision of God is, at least in some cases, a direct knowledge of God. Key expressions: religious experience, experience of God, vision of God, comparative theology, Alston.