مقايسه توليد رواناب و رسوب در تيمارهاي مختلف كاربري كشاورزي

Comparison of Runoff and Sediment Yield from Different Agricultural Treatments

اندازه‏‏‏‏گيري فرسايش خاك و بررسي عوامل كنترل كننده آن تحت شرايط طبيعي و يا آزمايشگاهي با استفاده از كرت‏هاي دايمي يا موقتي بسيار مفيد مي‏باشند. در پژوهش حاضر كه در اراضي كشاورزي روستاي رسكت در منطقه دودانگه شهرستان ساري به انجام رسيد، رواناب و رسوب ناشي از رگبارهاي منفرد در مقياس كرت و تحت سناريوهاي مديريت اراضي مختلف اندازه‏گيري و مقايسه گرديد. براي اين منظور تعداد 10 كرت به ابعاد 5/12 * 2 متر با 5 تيمار مختلف و 2 تكرار براي هر يك از تيمارهاي كشت نواري (گندم و گياهان علوفه اي)، كشت با شخم روي خط تراز، تراس‏بندي، كشت با شخم در جهت شيب و دامنه شاهد با پوشش خودرو و بدون اعمال شخم در نظر گرفته شد. نتايج 9 رخداد بارش منجر به توليد رواناب و رسوب نشان داد كه بيش‏ترين مجموع مقدار رسوب در دوره پژوهش در كرت با شخم در جهت شيب و به مقدار 156 گرم در متر مربع به‏دست آمده است. هم‏چنين كشت روي تراس با ميزان رسوب 2/6 گرم در متر مربع كم‏ترين توليد رسوب در دوره پژوهش را به‏همراه داشته است. بيش‏ترين مقدار ضريب رواناب مربوط به تيمار شاهد بدون اعمال شخم (24/21%) و كمترين ضريب رواناب مربوط به تيمار كشت روي تراس (08/7%) بوده است. هم‏چنين نتايج نشان داد كه مراحل شخم كرت‏ها، اوايل رشد و تا حدودي در مرحله برداشت محصول، حساس‏ترين مواقع از لحاظ توليد رسوب مي‏باشد.

Measurement of soil erosion and its controlling factors can be conducted under field or laboratory conditions using permanent or ephemeral experimental plots. Considering a study area in Resket village arable lands, in Northern Iran, event based runoff and sediment plot data were compared under different land management scenarios. Towards this attempt, 10 plots having 5 different treatments and 2 replicates were considered. These treatments were strip cropping, contour tillage, terracing and top down plowing tillage systems and notillage control plot. The results of 9 rainfall events led to runoff generation and sediment yield showed that the maximum of sediment yield derived from top down plowing tillage of 156 g/m2. So, terrace tillage scenario had minimum rate sediment yield of 6.2 g/m2. The maximum and minimum runoff coefficient was also observed in no-tillage plot (%21.24) and terracing scenario (%7.08), respectively. It was also found that plowing, crop establishment and crop harvesting stages are the most sensitive phases in sediment yield.