زبان‌شناسي عارفانه فيض كاشاني در تفسير متشابهات قران

Faiz Kashani’s Mystical Linguistics in Interpreting Ambiguous Terms of the Quran

چكيده: درباره واژه‌هاي متشابه قرآن چهار ديدگاه‌ اصلي وجود دارد: ديدگاه اهل ظاهر، نظريه اشتراك لفظي، نظريه حقيقت و مجاز و نظريه روح معنا. طبق نظريه روح معنا الفاظ بر ارواح معاني وضع شده‌اند و خصوصيات مصاديق در معناي آن‌ها در نظر گرفته نشده است. ازاين رو كاربرد آن‌ها مي‌تواند در مصاديق معقول نيز حقيقي باشد. بنابراين الفاظ متشابهي كه در قرآن به كار رفته‌اند در مصاديق مجرد و معقول به نحو حقيقي و نه مجازي استعمال شده‌اند. اين ديدگاه فلسفي- عرفاني درباره زبان را نخستين بار غزالي و پس از وي بزرگان فرهنگ اسلامي تا روزگار ما پيوسته مطرح كرده‌اند. به‌ويژه بزرگاني چون ملاصدرا، علامه طباطبايي، حكيم سبزواري و امام خميني از آن سخن گفته‌اند. در اين پژوهش، به‌طور خاص تبيين فيض كاشاني از اين نظريه بررسي مي‌شود.

Abstract: There are four viewpoints about the ambiguous terms of the Quran: appearance of the verses, verbal commonality, truth, metaphor and spirit of meaning. According to the theory of spirit of meaning, words carry semantic spirits, while the features of referents have not been stipulated in their meanings. Hence their application can be true with regard to intelligible referents as well. Therefore the ambiguous words used in the Quran in regard to abstract and intelligible referents are used in their true sense not metaphorically. This philosophical-mystical approach about language was presented for the first time by Gazzal and after him other Muslim thinkers have been offering it till date. In Particular one may mention Mulla Sadra, Allama Tabtabaie Hakim Sabzvari and Imam Khomeini. The present paper’s main thrust is to explain Faiz Kashani’s viewpoints.