به سوي طراحي اطلس زباني گويش گيلكي

Towards Mapping out A Gilaki Dialect Atlas

اطلس زباني مجموعه‌اي از نقشه‌ است كه تنوعات زباني را در گستره‌اي جغرافيايي نشان مي‌دهد. اطلس‌هاي زباني از منظر ‌گويش‌شناسي،‌ برنامه‌ريزي زباني و‌ جامعه‌شناسي زبان اهميت بسيار دارند. با توجه به فقدان چنين اطلسي براي گويش گيلكي،‌ نگارندگان كوشيده‌اند ضمن تهيه اطلسي بر مبناي 100 واژه، به دو پرسش اساسي پاسخ دهند: 1- در گويش گيلكي چه فرايندهاي آوايي‌‌ رخ مي دهد؟ 2- شهرستان هاي مركزي استان با شهرستان‌هاي غيرمركزي چه تفاوتي از نظر و قوع فرايندهاي آوايي دارند؟ به كمك چنين اطلسي مي‌توان مرز گويش‌هاي گيلكي، تالشي و تركي را نيز در استان گيلان نمايش داد. نويسندگان ابتدا 100 واژه پايه را انتخاب كردند و پس از مصاحبه و ضبط صداي گويشوران،‌ براي هر واژه نقشه اي تهيه كردند و تنوعات آوايي يا واژگاني را روي آن نشان دادند. يافته‌هاي تحقيق نشان مي‌دهد كه‌ 16 نوع فرايند آوايي در گويش گيلكي رخ مي‌دهد كه از اين ميان، مركزي‌شدگي، افراشتگي، حذف و سايشي شدگي، به‌ترتيب، پربسامدترين فرايندها به شمار مي‌آيند. همچنين مشاهده شد كه در شهرستان‌هاي غيرمركزي، به‌ويژه شهرستان رودسر،‌ بسامد فرايندهاي آوايي نسبت به شهرستان‌هاي مركزيِ استان بيشتر است.

پرچمي، محب‌الهR (1375)، 1000 ترانه گيل، تهران: موسسه فرهنگي عابد‌زاده.## حق‌شناس، علي‌محمد (1386)، آواشناسي (فونتيك)، تهران: آگاه. ## رضاقلي فاميان، علي (1389)، تهيه اطلس‌ زبان تركي آذري در استان آذربايجان ‌شرقي برمبناي 100 واژه پايه، طرح پژوهشي دانشگاه پيام‌ نور استان آذربايجان ‌شرقي. ## سال‌نامه (1386)، دفتر آمار و اطلاعات رشت، ‌سال‌نامه آماري استان گيلان: معاونت برنامه‌ريزي استان‌داري گيلان. ## كرد زعفرانلو كامبوزيا، عاليه (1385)، واج شناسي: رويكردهاي قاعده‌مند، تهران: سمت. ## Blench, R (2009), The linguistic geography of Nigeria and its implications for prehistory. Sheffield University on Nigerian Prehistory. ## Brewer, W. A (2008), Mapping Taiwanese. Institute of Linguistics, Academia Sinica, Taipei, Taiwan. ## Hartmann, R.R.K. and James, G. (1998), Dictionary of lexicography, Routledge. ## Johanson, L.(2001), Discoveries on the Turkic Linguistic Map. Swedish Research institute in Istanbul, Turkey. ## Kurath, H. (1949), A Word Geography of the Eastern United States. Ann Arbor: University of Michigan Press. ## Trask, R.L. (2003), Historical linguistics. Hodder Arnold publication. ## Viereck, W. (2011), The Atlas Linguarum Europae as an Instrument for Euro-linguistic Research Journal for EuroLinguistiX 8:1-33. ##