جايگاه وجود ‌شناختي عقل فعال از نظر ارسطو

Aristotle on the Ontological State of the Active Intellect

ارسطو به هنگام بررسي ويژگي‌هاي قوه ناطقه، به دليل مواجه بودن با دو اصل از اصول خود، به عقلي به نام «عقل فعال» روي مي‌آورد. ابهام ناشي از اختصار وي در بيان ماهيت و جايگاه عقل فعال و عدم بهره‌گيري از تنوع در اصطلاحات، تفاسير مختلف و گاه معارضي را از سوي مفسران سبب مي‌گردد، به گونه‌اي كه عقيده وي نسبت به جايگاه واقعي عقل فعال، در هاله‌اي از ابهام باقي مي‌ماند. اما با نگرشي تحليلي به كليه احتمالات ممكن در خصوص جايگاه عقل فعال و تكيه بر متون و مباني ارسطو، مي‌توان تنها يك احتمال را با آرا ارسطو سازگارتر دانست. بر پايه اين تفسير ارسطو سه عقل را در نظر دارد: عقل فعال بيرون از نفس انسان؛ عقل فعال (بالفعل) درون نفس انسان و عقل منفعل كه دو مورد اخير با هم متحدند و جنبه‌هاي فعلي و امكاني حقيقت واحدي را تشكيل مي‌دهند. پذيرش اين تفسير علاوه بر جمع ميان تفاسير مختلف، مي تواند به يك نزاع مهم تاريخي پايان بخشد.

Considering the characteristics of thought, Aristotle inclines in his On the Soul toward accepting the reality of a kind of intellect which is almost called "active intellect". His vague terminology and short statements concerning the ontological state of this intellect, however, has led to different, and in some cases, contradictory commentaries. In this paper, adopting a rigorous analytical approach to the issue along with appealing to Aristotleʹs own philosophical principles and texts, we propose a new interpretation according to which Aristotle believes in three kinds of intellect; an external active intellect (outside the human soul), an internal active intellect (inside the human soul) and a passive intellect so that the second and third are actually the same and consist in the actual and potential aspects of the single human intellect. As it is shown, this interpretation could be justified by several textual evidence and put an end to an old historical dispute.