نگاهي ديگر به مفهوم علت غايي از منظر بوعلي و ملاصدرا با توجه به افعال اختياري

A New look at the concept of the ultimate cause as viewed by Aviccena and Mulla Sadra in terms of volitional acts

از مباحث مهمي كه در بخش عليت مطرح است، مساله علت غايي است. «غايت» در فلسفه به دو معناي مختلف استعمال مي شود: يكي به معناي «ما اليه الحركه» و ديگري به معناي « ما لا جله الفعل». در اين مقاله علاوه بر غايت، ديدگه هاي مختلفي در باب چيستي غايت و نيز مناط و ملاك احتياج به علت غايي مورد بحث و بررسي قرار مي گيرد. در اين كه فعل اختياري داراي علت غايي است، بين فلاسفه اختلافي نيست، بلكه منشا اختلاف آنان سوالات سه گانه ذيل است: آيا بعضي از افعال اختياري مانند و عبث داراي علت غايي است؟ آيا افعال طبيعي داراي علت غايي است؟ و آيا افعال خداوند داراي علت غايي است؟

One of the most important issues concerned with causation is that of ultimate cause. The ultimate in philosophy is used in two senses; one means: “Something to which movement is directed”; the other means: “Something for which movement takes place.” There are three theories with regand to “What is ultimate cause?” 1. The external existence of the ultimate of act; 2. The conception of the ultimate and the outcome of act; 3. Eagerness for the ultimate and the outcome of act. One can point out: What needs the ultimate cause? Triple question: Are some volitional acts like those regarded as absurd as well as natural and divine acts based on the altimate cause?