شناسايي و توصيف گفتار‌هاي قالبي شده زبان فارسي برپايه نقش عوامل جامعه شناختي زبان

A description of Formulaic Speech in Persian and the effect of sociolinguistic Factors on it

زبان قالبي شده اصطلاحي است كه در بعضي از مطالعات توصيفي و نظري دستور، در مورد پاره گفت هايي به كار مي‌رود كه در داشتن ويژگي هاي معمول نحوي و صرفي با ديگر ساخت هاي زباني متفاوت‌اند و آنگاه كه به كلام اعمال مي شود استفاده از صورتي ثابت از كلمات را به ذهن متبادر مي كند كه براي بر آوردن مقصودي رايج به كار گرفته مي شود. روش تحقيق به شيوه كتابخانه اي و روش گرد آوري داده ها به صورت ميداني است. در اين پژوهش، صد گفتار قالبي شده كه بسامد كاربردي بالايي در گفتگوي روزانه فارسي زبانان دارند، مورد بررسي قرار مي گيرد. دو پرسشنامه كه هر يك حاوي پنجاه ساخت قالبي و پرسش هايي در مورد استفاده و يا عدم استفاده از ساخت ها بود در ميان دويست نفر فارسي زبان كه در سه گروه آزمودني با مشخصه هاي جامعه شناسي زبان از قبيل سن، جنس و ميزان تحصيلات قرار داشتند، توزيع شد. با شناسايي و توصيف ساخت هاي قالبي شده مشخص شده كه پاره گفت هاي قالبي شده در نوع و قالب ضرب المثل، اصطلاح و عبارات مقدماتي در زبان فارسي ظاهر مي‌شوند. با تحليل داده‌هاي به دست آمده از پرسشنامه‌ها در مي يابيم اختلاف آشكار و چشمگيري ميان ميزان فراواني كاربرد برخي از ساخت‌هاي قالبي شده مورد بررسي در بين گروه‌هاي سني، جنسي و تحصيلي مشاهده مي شود و در مورد برخي ديگر اختلاف، قابل توجه نيست.

In this paper, the writers try to define and describe the formulaic speech in Farsi. Formulaic speech is a term used in theoretical and descriptive studies of grammar to refer to utterances which lack normal syntactic or morphological characteristics. The method of the research is based on documentary and field work. One hundred Farsi formulaic speeches which are most popular among Farsi native speakers were chosen and two questionnaire, each one including 50 formulaic speeches and some questions, were prepared and answered by 200 Farsi speakers. Formulaic speeches are represented in Farsi as proverbs, expression/idioms and phatics. Analyzing the answers given to the questionnaires indicates that age, gender and level of education can be considered as the effective factors for using some of Formulaic speeches while for other formalic speeches no remarkable differences were observed.