تاملي نظري درباره نسبت آموزش عالي و همبستگي اجتماعي؛ مرور ‏اجمالي تجربه مالزي

A Theoretical Reflection on the Relationship Between Higher ‎Education and Social Cohesion; Brief Review of Malaysian ‎Experience

با الهام از ايده «يادگيري دايمي»، آموزش به طور عام و آموزش عالي به طور خاص ‏به شيوه‏هاي گوناگون بر فرايندها و الگوهاي تعامل يا تقابل تاثيري اساسي دارند. ‏همبستگي اجتماعي يكي از بارزترين فرايندهاي تعاملي آموزش پايه تلقي مي‏شود كه ‏محصول نقش‏آفريني مستقيم و غيرمستقيم تمامي كارگزاران، روندها و ساختارهاي ‏اجتماعي و تاريخي به‏ويژه نهادهاي آموزش عالي است. اين نوشته با هدف فهم رابطه ‏آموزش عالي و همبستگي اجتماعي و كاربست احتمالي نتايج آن در برنامه‏ريزي ‏آموزش عالي ايران و با محوريت اين پرسش اصلي كه نهاد آموزش عالي چگونه ‏مي‏تواند در توليد و ارتقاي همبستگي اجتماعي سهم ايفا كند به نگارش درآمده است.‏ داده‏هاي اين نوشته در بخش نخست با روش كتابخانه‏اي و در بخش مطالعه ‏موردي با تلفيقي از روش مشاهده و كتابخانه‏اي و با الهام از چارچوب نظري اولنا و ‏هينمن نگاشته شده است. طبق اصول چارچوب ياد شده نظام آموزش عالي از راه ‏محتواي برنامه درسي، توليد و بازتوليد فرهنگ و اخلاق دانشگاهي، ايجاد شبكه‏هاي ‏پايدار، پايه‏گذاري سنت‏هاي ثبات‏بخش، توليد اجماع درباره قراردادهاي اجتماعي و ‏آفرينش سرمايه اجتماعي باعث شكل‏گيري و تقويت همبستگي اجتماعي مي‏شود. در ‏جامعه مالزي نيز كه زندگي اجتماعي در طول خطوط و تمايزات قومي جريان دارد، ‏نظام آموزش عالي يكي از سازوكارهايي ساختاري است كه براي پل زدن بين ‏شكاف‏ها و تقليل خطوط همبستگي‏زداي قومي به خدمت گرفته شده است. با الهام از ‏اين تجربه و آموزه‏هاي نظريه‏هاي فوق مي‏توان با نگاهي آسيب‏شناسانه به نظام ‏آموزش عالي ايران كنوني نگريست و براي نيل به همبستگي اجتماعي افزون‏تر، ‏بازنگري در شيوه جذب بومي‏گزيني و سرفصل‏هاي دروس عمومي را يادآور شد.‏

The notion of "long life learning" inspires the impact of education and particularly higher ‎education on the processes and patterns of interaction. Social cohesion is one of the most obvious ‎interactive and education-based processes, which is the effect of different factors, trends and ‎historical and social structures, especifically higher education. This article aims at undrestanding ‎of relationship between higher education and social cohesion and application of its propable ‎results in the planning of higher education in Iran. Its main question is centered on "how the ‎higher education contributes to the formation of social cohesion and its promotion"?‎ The method applied, in this research is library-documentary and in the case study section is ‎the combination of documentary and observation method, which both are inspired by theoretical ‎framework of "Olena and Heyneman". Accordingly, higher education impacts on social solidarity ‎through the content of careers, production and reproduction of academic culture and behaviors, ‎building sustainable networks, founding of stabilizing traditions, building consensus about social ‎contracts and creation of social capital, which in turn lead to the formation and reinforcement of ‎social cohesion.‎ In Malaysia, which the social life is running in the light of ethnic lines and distinctions, the ‎higher education system considered as an important structures, bridging social and ethnic ‎cleavages by adding compulsory course of "ethnic relations" for all majors and degrees. ‎Regarding this experience, the article reviews Iranʹs higher education system critically and ‎proposes some suggestions.‎