دو ايهام نويافته در شعر حافظ

Two newly found Puns in Poetry of Hafez

هرچند خواجه حافظ در كاربرد اغلب صناعات ادبي استاد مسلم است، ولي بالاترين هنر و ويژگي شعري او در ايهام تجلي مي‌كند و دامنه اين صنعت معنوي در اشعارش ـ بخصوص با ظهور دو نوع ايهام نويافته ـ آن چنان گستردگي مي‌يابد كه از مرزبندي كتاب‌هاي كلاسيك بديع تعليمي فراتر مي‌رود و «گلستان خيال» او را هر چه «پرنقش و نگار»تر جلوه مي‌دهد. از آن‌جا كه در كتاب‌هاي علم بديع، سخني از آن دو ايهام ـ كه شرحش خواهد آمد ـ بميان نيامده است. سعي بر آن شد كه در اين مقال، ضمن نگرشي بر انواع ايهام در شعر حافظ، دو نوع نويافته، با ذكر شواهدي بيان و معرفي شود.

Although Hafez is a true master in almost all figures of speech, however his utmost art and the characteristic of his poetry find expression in his puns. The scope of this literary device in his poetics particularly taking into account the newly found puns becomes so extensive that it transcends the typical classification of puns in academic rhetorical textbooks. This technique also renders his “garden of imagination” more colorful. This article is concerned with the introduction of variety of puns as well as the two newly found ones. Examples are given for each kind from the poetry of Hafez.