پهنه بندي خطر روانگرايي در دشت سيلاخور

Liquefaction Risk Zoning in Silakhor Plain

روانگرايي پديده اي است كه درخاك ها ي منفصل ماسه اي تا سيلتي ايجاد مي شود. با اعمال بارهاي لرزه ي ناشي از زمين لرزه بر توده هاي اشباع مستعد روانگرايي، تمايل اين خاك ها به كاهش حجم و عدم امكان خروج سريع آب از آنها، افزايش فشار آب منفذي و به دنبال آن كاهش تنش موثر و مقاومت برشي خاك را باعث مي شود. با ادامه اين روند، به تدريج خاك رفتاري سيال مانند پيدا كرده و در اصطلاح روانگونه مي شود. روانگرايي درحين زمين لرزه مي تواند باعث ايجادتغيرات ژيومورفولوژيكي در سطح زمين و وارد آمدن خساراتي به تاسيسات انساني شود. شناسايي مناطق مستعد روانگرايي مي تواند به شكل پهنه بندي انجام گرفته و تا حدود زيادي از ميزان خسارات ناشي از وقوع روانگرايي در زمان رخدادزمين لرزه بكاهد. در اين تحقيق با استفاده از داده هاي سنجش از دوري ماهواره اي نقشه پهنه بندي خطر روانگرايي خاك در دشت سيلاخور از طريق روي هم گذاري لايه هاي رقومي شده ويژگيهاي لرز زمين ساخت، عمق آب زيرزميني و ويژگيهاي زمين شناسي و ژيومورفولوژي در محيط نرم افزاري در7كلاس ترسيم شد. بر اساس نقشه پهنه بندي خطر روانگرايي،7درصد از مساحت محدوده مورد مطالعه در منطقه خطر روانگرايي كلاس شش، 21درصد در محدوده خطر كلاس پنج، 5درصد در محدوده خطر كلاس چهار، 4درصد در محدوده خطر كلاس سه، 5درصد درمحدوده كلاس خطر دو، 30درصد در محدوده خطر كلاس يك، و28درصد باقي مانده محدوده در منطق خطر كلاس صفر قرار مي گيرد.

Liquefaction Risk Zoning in Silakhor Plain Habib Sakvand: M.Sc in Geomorphology, Tarbiat Modares University Siavosh Shayan: Assistant professor Department of Geography Tarbiat Modares University Mohammad Sharifikia: Assistant professor Department of Remote Sensing and GIS, Tarbiat Modares University Abstract Liquefaction appears in saturation conditions in sandy to silty unconsolidated soils. When seismic loads of earthquakes stresses on suitable masses of soils for liquefaction, these soils tend to reduce their volumes, this leads to liquids trap inside the soil and water in pores pressure increases, so effective shear stress decreases inside the soil and liquefaction appears. This phenomenon during an earthquake can lead to geomorphic changes on the surface of the earth and causes damages on human foundations. Recognizing and zonation of suitable areas for liquefaction alongside by determining risk potential areas can help us to reduce damages during an earthquake. In this research , by using IRS remotely sensed data and overlying digitized layers of geologic and seismic areas, underground water table level, and geomorphologic landform characteristics, a liquefaction zoning map were produced for Silakhor plain west of Iran which shows 7 class of potential risk areas. Based on this map, 7 percent of study area located on very high level risk of liquefaction, 21 percent on risk class 5, 5 percent on risk class 4, 4 percent on risk class 3, 5 percent on risk class 2, 30 percent on risk class 1 and 28 percent on class zero. Keywords: Liquefaction, Silakhor plain, Applied Geomorphology, Morpho-tectonic, Natural Hazards