ارزيابي ژيوشيميايي سازند سورمه به‏عنوان سنگ منشا احتمالي در ميدان پارس جنوبي

Geochemical Evaluation of Surmeh Formation as a Candidate Source Rock in South Pars Field

با توجه به گسترش زياد سازند سورمه در ناحيه خليج فارس، اين سازند به‏عنوان يك سنگ منشا احتمالي براي ميادين واقع در اين ناحيه از جمله ميدان پارس جنوبي مطرح است. براي بررسي توان هيدروكربن‎زايي اين سازند، ارزيابي ژيوشيميايي آن با استفاده از روش‏هاي متداول مطالعات ژيوشيميايي مانند پيروليز راك- اول، كروماتوگرافي گازي (GC) و كروماتوگرافي گازي- طيف سنجي جرمي(GC-MS) صورت گرفت. بر اساس داده‌هاي پيروليز راك- اول كروژن موجود در اين سازند از نوع II و III است. از سوي ديگر، اين سازند از نظر محتواي ماده آلي فقير است و پتانسيل هيدروكربن‌زايي مناسبي ندارد. مقايسه نتايج تحليل‌هاي تكميلي (GC,GC-MS) بر روي نمونه‌هاي اين سازند و نمونه نفت ميدان بيانگر وجود شباهت بسيار ميان ويژگي‌هاي ژيوشيميايي اين دو است. مقايسه در ‌صد اجزاي سازنده مواد آلي (SARA) سازند سورمه و نفت ميدان، نشــان‌دهنده وجود ويژگي‎هــاي نفت‌هاي پارافينيك- نفتنيك براي هر دو نمونه است. مطالعات بيوماركرهاي شاخص از نوع استران‌ها (m/z=217) و تري‏ترپن‏ها (m/z=191) نشان داد كه مواد آلي موجود در سازند سورمه و مواد آلي مولد نفت ميدان بلوغي متوسط (اوايل پنجره نفت‌زايي) منشا درياي باز و اندكي قاره‎اي دارند كه در محيطي كربناتي و نيمه احيايي ته‌نشين شده‎اند. بر اساس نتايج تجزيه پيروليز راك- اول مي‏توان گفت كه سازند سورمه در اين ناحيه به‏عنوان سنگ منشا احتمالي توليدكننده نفت ميدان پارس جنوبي (دست كم به‎صورت محلي) معرفي نمي‎شود و وجود ويژگي‎هاي يكسان ژيوشيميايي ميان مواد آلي موجود در اين سازند و نمونه نفت‎هاي اين ميدان صرفاً به‎دليل آلودگي شديد اين سازند به نفت مهاجرتي عبور كرده از اين سازند است.