شار رطوبت و الگوهاي فضايي- زماني منابع تامين رطوبت بارش هاي ايران

Moisture Flux and Spatial -Temporal Patterns of Moisture Supply Resources in Precipitation of Iran

بررسي سازوكار انتقال و شناسايي منابع تامين رطوبت بارش هاي يك منطقه و شناخت مولفه هاي چرخه آب بر روي آن از موضوعات مورد توجه در علوم جوي مي باشد. پژوهش حاضر با هدف شناسايي منابع تامين كننده رطوبت بارش هاي ايران، از داده هاي دوباره واكاوي شدهERA-40 مركز پيش‌بيني هاي ميان مدت اروپا (ECMWF) با تفكيك مكاني 5/2 درجه قوسي و زماني 6 ساعت و متغيرهاي جوي نم ويژه، مولفه هاي مداري و نصف النهاري باد را جهت محاسبه شار رطوبت استفاده كرده است. نتايج پژوهش مشخص كرد كه درياهاي عرب و مديترانه به علت انتقال حجم زياد رطوبت بر روي ايران، مهم ترين منبع رطوبتي بارش‌هاي ايران بوده اند و درياهاي سرخ، خزر، عمان و خليج فارس با اختلافي فاحش در رده هاي بعدي قرار دارند. همچنين 97 درصد از كل رطوبت منتقل شده مربوط به ترازهاي زير 500 هكتوپاسكال است. الگوي كلي انتقال رطوبت وابستگي شديدي به الگوي جريان و گردش جو منطقه در ايام مختلف سال داشته و تاثير زيادي از مناطق پرفشار مستقر در ترازهاي پايين وردسپهر مي پذيرند. بر اين اساس مي توان پرفشار شرق شبه جزيره عربستان (غرب درياي عرب) و پرفشار شمال آفريقا را تزريق كننده هاي اصلي رطوبت به داخل ايران دانست.

Moisture Flux and Spatial -Temporal Patterns of Moisture Supply Resources in Precipitation of Iran Mostafa karimi: Assistant Professor, Climatology University of Tehran Manuchehr Farajzadeh: Associated Professor, Climatology Tarbiat Modares University Abstract Transmission mechanism and identification of supplies precipitation moisture in an area are considered subjects in atmospheric science. The study aimed to identify the sources of moisture supplies Iran’s rainfalls, uses four observations daily reanalysis ECMWF data include: Specific humidity (q), u & v component of wind to calculate vertical integrated horizontal divergence moisture flux. The results have shown that Arabian and Mediterranean seas due to the transfer of high volume of moisture over Iran were the major sources of water vapor supply in precipitation. And the red sea, the Caspian Sea, Oman and the Persian Gulf with excessive differences were located in the next ranks. In addition, Almost 97% of the total moisture transferred is related to under the 500 hpa level. The moisture transport patterns were depended on the atmospheric flow, specific high pressure in the lower troposphere. The Arabian Sea and North African High pressure are the major sources of moisture on toward Iran. Key words: Middle East, Iran, Precipitation, Moisture Supply, Moisture Transport.