ايران و ضرورت‏ تشكيل پيمان دفاعي: رهيافت‏ها و فرايندها

Iran and Defense Pact Necessaries: Approaches and Process

انعقاد پيمان‌هاي دفاعي توسط بازيگراني انجام مي‎شود كه داراي ويژگي كنش‌گري باشند. به‌عبارت ديگر، واحدهايي كه در شرايط انفعال قرار دارند و يا فاقد ابزار و قابليت موثري براي نقش‎آفريني منطقه‎اي و يا دفاع از خود باشند، قادر نخواهند بود تا شرايط شكل‎گيري و سازمان‌دهي پيمان‎هاي دفاعي را به‌وجود آورند. اين امر به مفهوم آن است كه بازيگري قادر خواهد بود تا به انجام عمل تعيين‎كننده مبادرت نمايد كه از توانمندي لازم براي تاثيرگذاري بر محيط امنيتي خود برخوردار و از سوي ديگر داراي انگيزش‎هاي ايديولوژيك، ژيوپليتيكي و يا استراتژيك براي كنترل محيط امنيتي خود باشد. ايران در زمره‌ كشورهاي منطقه‎اي محسوب مي‎شود كه در گذشته‌ تاريخي خود از نقش‎آفريني محيطي برخوردار بوده است. با بازيگران مختلف به‎گونه‎اي تعامل برقرار كرده كه نتايج موثر و پايداري براي امنيت و بقاي سياسي كشور به‎وجود آورده است. اين امر را مي‎توان انعكاس روح ملي ايران در فضاي منطقه دانست. اگرچه قابليت‎هاي دفاعي جمهوري اسلامي ايران به‌گونه‎اي مرحله‎اي رشد داشته است، اما اين امر را نمي‎توان به‌عنوان تنها مولفه‎ ارتقاي قابليت منطقه‎اي جمهوري اسلامي ايران دانست. سازماندهي پيمان‏هاي دفاعي در چارچوب «رهيافت نيورياليسم تدافعي» و اصل «موازنه تهديد» مورد توجه قرار مي‏گيرد. از آنجايي كه در محيط منطقه‏اي ايران تضادهاي امنيتي متقاطع وجود دارد، از اين‌رو، بهره‏گيري از پيمان دفاعي بيشترين مطلوبيت را براي ايران ايجاد مي‏كند.