بررسي اثر رقابت‌پذيري صنايع دانش‌بنيان ايران در تجارت با منطقه آسياي جنوب غربي

A Study on Competitiveness Effect of Iran’s Knowledge–Based Industries on Trade with South West Asia

ارتقا رقابت‌پذيري صنايع دانش‌بنيان به جهت نقش مستقيمي كه در ايجاد ارزش‌افزوده و ارزآوري دارد براي اقتصاد ملي كشور‌هاي درحال‌توسعه بسيار با اهميت تلقي مي‌شود. ضمن اينكه نتايج فعاليت‌‌هاي اين صنايع به ديگر بخش‌‌هاي اقتصادي منتقل مي‌شود و به افزايش بهره‌وري و گسترش كسب و كار مي‌انجا مد. شناخت از وضعيت رقابت‌پذيري صادرات كالا‌هاي دانش‌بنيان كشور در تجارت با كشور‌هاي آسياي جنوب غربي از اهداف اصلي اين مقاله مي‌باشد. روش بكار رفته در اين مقاله با استفاده از الگوي تغييرات وزني سهم بازار مي‌باشد كه منتج از مدل سهم ثابت بازار (CMS) و متكي بر ارزش صادرات و واردات پس‌نگر يا تحقق‌يافته ايران و كشور‌هاي مورد مطالعه طي سال‌هاي (2008-2000) و بر مبناي رديف‌‌هاي تعرفه‌اي سيستم نظام هماهنگ توصيف و كدگذاري كالا (HS) است. نتايج گوياي اين واقعيت است كه عليرغم افزايش صادرات كالا‌هاي دانش‌بنيان به بازار منطقه، سهم و جايگاه ايران در بازار مذكور مطلوب و اميدواركننده نيست. تنوع پايين‌تر، ضعف رقابت‌پذيري صادرات كالا‌هاي دانش‌بنيان كشور در تجارت با كشور‌هاي منطقه درصورت استمرار وضعيت مذكور دستيابي به اهداف سند چشم‌انداز را دشوار خواهدكرد. تعامل پويا و سازنده با دنياي صنعتي، فراهم آوردن زمينه‌‌هاي جذب سرمايه‌گذاري خارجي و اعمال سياست‌هاي تجاري برون‌گرا مي‌توان شاهد تنوع رقابت‌پذيري كالا‌هاي صادراتي صنايع دانش‌بنيان در بازار منقط‌هاي بود.

Higher competitiveness of knowledge – based industries is critical to national economy of developing countries, became it plays a direct role in creating value – added and bringing in foreign exchange. Their positive achievements spill over on the other sectors which in turn lead to higher productivity and bigger businesses. One of the main objectives of this study is to assess Iran’s competitiveness in knowledge – based products’ trade with Southwest Asian countries. The method used is based on variations in weighted markets, resulted from constant market share (CMS) model, relied upon both sides’ realized or Ex-Post export – import values during 2000-2008, as well as Harmonized Commodity Description and Coding System. The results show that Iran’s share and position are neither desirable nor encouraging, though such exports have increased. If this situation persists, achieving the goals of Iranʹs Economic Prospect Plan will became difficult. Dynamic constructive interaction with industrial countries, providing the grounds for absorbing foreign investment, and outward – looking trade policies could enhance Iran’s competitiveness in this field