تغييرات مكاني برخي خصوصيات خاك مرتبط با حاصل‌خيزي در مزارع شاليزاري استان گيلان

Spatial variability of some soil properties relatedto fertility in rice fields in Guilan Province

اراضي شاليزاري از نظر كيفيت حاصل‌خيزي داراي وضعيت متفاوتي هستند. كيفيت حاصل‌خيزي و شناخت توان خاك‌هاي شاليزاري از نظر تامين عناصر غذايي ضروري و مهم است. اين پژوهش با هدف بررسي تغييرات مكاني خواص خاك و تهيه نقشه پراكنش مكاني خصوصيات حاصل‌خيزي خاك‌هاي شاليزاري در 306 هكتار از اراضي شاليزاري موسسه تحقيقات برنج كشور انجام شد. خواص فيزيكي و شيميايي اندازه‌گيري شده خاك عبارت از: رس، سيلت، شن، pH، ظرفيت ‌تبادل كاتيوني، هدايت الكتريكي، كربن ‌آلي، نيتروژن، فسفر و پتاسيم قابل دسترس بودند. تغييرات مكاني خواص مطالعه شده با استفاده از روش‌هاي موجود در علم زمين آمار ارزيابي شدند. نتايج نشان داد خاك‌هاي مورد مطالعه از نظر ويژگي‌هاي مرتبط با حاصل‌خيزي ذاتي خاك بر خلاف تفاوت در توزيع مكاني در حد كفايت هستند. پتاسيم قابل ‌جذب، ساختار مكاني قوي‌تري نسبت به ساير متغيرها دارد كه نشان‌دهنده اثر‌پذيري رفتار اين متغير از عامل‌‌هاي ذاتي تشكيل‌دهنده خاك (مانند مواد مادري) است. فسفر قابل جذب بر پايه ضريب تغييرات داراي بيش‌ترين غير‌يكنواختي و از ساختار مكاني متوسط برخوردار بود كه نشان‌دهنده اثر هم‌زمان عامل‌هاي ذاتي و مديريتي بر رفتار اين متغير است. بازنمايي توزيع مكاني عناصر غذايي مطالعه شده نشان‌دهنده غيريكنواختي در توزيع مكاني اين عناصر بوده و لازم است در راستاي مديريت تغذيه خاص مكان، از مصرف يكنواخت كودها خودداري نمود.