تكوين شخصيت علمي و مذهب فقهي امام شافعي

The Genesis of Islam Shafiis Scholarly Character and the Development of his Jurisprudential School

مساله‌ي اين پژوهش، تكوين شخصيّت علمي و مذهب فقهي امام شافعي است. رهيافت جديد معرفتي و روشي شافعي در اجتهاد و استنباط فقهي، برآيند شرايط زماني و مكاني بود. او با ارايه‌ي خوانشي جديد از اجتهاد مبتني بشر نقل صحيح و عقل سليم و متاثر از بوم‌هاي مختلف و عُرف آن‌ها، ميان دو رويكرد فقهي رايج اهل‌حديث و اهل‌راي را جمع كرد. شافعي در زمان حيات خود، نظرات فقهي‌اش را در دو روايت قديم و جديد ارايه نمود. وي بر خلاف چهره‌هاي معاصر خود كه اغلب متعلق به يك شهر و بوم خاص بوده‌اند، شخصيتي چند بومي بود. وي از اساتيد مكاتب مكّه، مدينه، عراق، يمن و مصر، زبان عربي، تفسير، فقه و حديث را آموخت و با بهره‌گيري از آموخته‌هاي علمي و اندوخته‌هاي تجربي‌، مذهب فقهي‌اش را مبتني بر اصول مدوّن فقهي و روش جديد و متفاوت از مكتب اهل‌حديث و اهل‌راي بنيان نهاد. در اين نوشتار تلاش بر اين است تا بر مبناي روش تاريخي، چگونگي تكوين شخصيّت چندبومي شافعي و رويكردهاي معتدل او در حوزه هاي فقه و اصول فقه، علم الحديث و تفسير، تبيين گردد.