تحليل نقشي ساخت هاي پرسشي در زبان فارسي

A Functional Analysis of WH-Constructions in Persian

اين مقاله عملكرد پرسش‌واژه هاي فارسي را از نگاه رويكرد نقش‌گرايي و برمبناي نگرش تالمي گيون، از زبان شناسان نقش گرا، از دو منظر نقشي و نحوي بررسي مي كند. از منظر نقشي- معنايي، جملات پرسشي با ملاك قرار دادن نقش هاي دستوري، به انواع فاعلي، مفعولي، مفعولي غير صريح، قيد حالت، قيد زمان، فعل، علت انجام كنش، مالكيت، كميتي، ابزاري، انتخابي، مقدار و همراهي تقسيم مي شوند و بررسي معنايي پرسش‌واژه ها برمبناي پاسخ دريافتي، ويژگي هاي معنايي آنها را آشكار مي سازد. بر اين اساس، ويژگي هاي معنايي ِ پرسش‌واژه ها عبارت‌اند از معرفگي، نكرگي، ارجاعي، غير ارجاعي، جانداري و بي جاني. در بررسي نحوي و رده شناختي جملات پرسشي، جايگاه پرسش‌واژه، كانون تلقي مي‌گردد كه خود مشتمل بر دو نوع اطلاعي و تقابلي است. پژوهش حاضر نشان مي دهد كه رابطه اي ميان كانون اطلاعي و تقابلي وجود دارد.

This article is a functional and syntactic analysis of simple and complex wh-questions in Persian, following the theoretical framework of a functionalist named Talmy Givon (2001). On the functional dimension, a set of interrogative pronouns are classified into different types based on grammatical functions such as subject, object, indirect object, manner, time, verb, reason, possessor, quantity, instrument, alternation, association. Moreover, semantic features of interrogative pronouns are explained in terms of the answers replaced by wh- pronouns. The semantic features, are (in)definiteness, (non)referentiality, (in)animacy. On the syntactic and typological dimension, wh-position is the position of the focused element in the sentence. Two types of focus are informative and contrastive, and the paper indicates that a conditional association exists between the two.