بررسي تغييرات ناهموار بورس اوراق بهادار تهران با استفاده از نظريه‎ي كاتاستروف

Testing non-smooth Changes in Tehran Stock Exchange using Catastrophe Theory

در اين مقاله با استفاده از نظريه‎ي كاتاستروف به بررسي تغييرات ناهموار بورس اوراق بهادار تهران ‌پرداخته مي‌شود. سقوط بازار سهام و افت ناگهاني قيمت‌ها نه تنها وحشت عمومي سرمايه‌گذاران را به‌همراه خواهد داشت، بلكه در بازارهاي با عمق بيش‎تر ركود شديد اقتصادي و كاهش اطمينان مصرف‌كننده را نيز موجب مي‌شود. از آن‎جايي‎كه مدل‌هاي كاتاستروف قدرت بالايي در توضيح فرآيندهاي ناپيوسته دارند؛ با استفاده از مدل تصادفي كاسپ به بررسي تغييرات ناگهاني شاخص بورس اوراق بهادار تهران ‌پرداخته مي‌شود. نتايج نشان مي‌دهد كه مدل كاسپ قدرت توضيحي بسيار بهتري نسبت به مدل جايگزين دارد. در حقيقت با استفاده از متغيرهاي رشد ساليانه‌ي نقدينگي و حجم عددي معاملات به عنوان متغيرهاي كنترل، مدل تصادفي كاسپ افت شاخص بورس اوراق بهادار تهران در سال‎هاي 1383 و 1387 را به‎طور قابل ملاحظه‌اي بسيار بهتر از مدل غيرخطي لجستيك نشان مي‌دهد. اين نتايج پس از روندزدايي شاخص بورس حتي بهبود نيز يافته است. طبقه‎بندي JEL : G12; G14; C01; C53

In this paper using catastrophe theory, we investigate non-smooth changes in Tehran stock exchange. Stock market crashes bring not only panic among investors, but also in deeper market lead to recession and decrease in consumerʹs confidence. As catastrophe theory is strong tool in explaining nonlinear phenomena, by applying stochastic cusp catastrophe model we examine sudden change in Tehran stock exchange index. Our results demonstrate that cusp model is better than alternative model. In fact, by applying annually liquidity growth and volume as control variable, cusp catastrophe model describes sudden decline in Tehran stock exchange index much more preferable than nonlinear logistic model in 2004 and 2008. Our result is robust after de-trending the index. JEL classification: G12; G14; C01; C53