نگاهي به ادبيات ايران در روزگار صفويه

A glimpse at Iranʹs literature under Safavidsʹ period

روزگار صفويه را از ديدگاه ادبيات ايران ، دوره ي انحطاط تلقي كرده اند . با توجه به ويژگي هاي روزگار صفويه كه در حقيقت حكومتي نزديك به چهارونيم سده ( 1135 ـ 700 ه. ق) را در بر مي گيرد و كمتر از نيمي ( 907ـ 700 ه.ق) از دوران مذكور حكومتي روحاني و رهبري " طريقت اردبيل " بوده و نيم بيشتر آن ( 1135ـ 907 ه. ق) به حكومت دنيايي ( پادشاهي ) اختصاص داشته ، بررسي اوضاع ادبي در بخش اخير آن دوره مي تواند روشنگر برخي از تاريكي هاي نقل قول مذكور در فوق باشد. اين مقاله مي كوشد ضمن بررسي نظم و نثر روزگار صفويه ، نشان دهد كه دوره ي مورد نظر آن چنان كه گفته شده ، " دوره انحطاط " از ديدگاه ادبي نبوده بلكه تحولاتي در سبك گذشتگان شكل گرفته و سبك تازه اي جاي آن را گرفته است. اين سبك جديد ، " سبك هندي " نام داشت. در روزگار صفويه نيز شعرا و نويسندگان معروفي در صحنه ادبي پيدا شدند و به ويژه زبان و ادب فارسي در هند و آسياي صغير هم انتشار يافت.

Iran,s literature under Safavidsʹ period considered as "declined". But this saying is not correct. The Safavidsʹ period was nearly four & half centuries(700- 1135 ,H) that less half than it(700- 907) was period of ecclesiastical government and leadership of "Ardabil Order" and more half than it(907- 1135) was period of secular government (kingship). Study on literature of mentioned period could be enlightening some darkness of above saying. This essay try enlighten that period was not "declined", but a series change achieved on style of predecessors and a new style superseded it, namely "Sabk-i- Hindi"(Indian Style). Key Words: Safavids, literature, poetry & prose, deployment Farsi literature in India & Asia Minor.