سيري در مضامين و معاني زهد در اشعار سنايي غزنوي و ابو اسحاق البيري

Study of the Themes and Purports of Ascetic in Sanaei Qaznavi and Abu Eshagh Elbiri’s poetry

يكي از حوزه‌هاي نسبتاً گسترده پژوهش در ادبيات تطبيقي معاصر، حوزه مضامين و موضوعات است. موضوع، يك ماده تاريخي و فرهنگي و از عناصر تشكيل‌دهنده متن است، از اين‌رو قابليت تحليل و بررسي را دارد. برخي از موضوعات و مضامين، فراملّي و جهان‌شمولند؛ مانند زندگي و مرگ، خير و شر، دادگري و ستمگري، عشق و نفرت، جوانمردي و سخاوت و... . مطالعه تطبيقي در حوزه مزبور مي‌تواند به تبيين فصلي هرچند كوتاه، از تاريخ افكار و عقايد و فرهنگ دو يا چند ملت در طول تاريخ بينجامد و خاستگاه برخي از آن‌ها را نيز مشخص كند. از جمله موضوعات فراملّي و مورد اختلاف در فرهنگ اسلامي و ساير اديان الهي، موضوع زهد است كه مكاتب فكري و عقيدتي مختلف، تعاريف متفاوت و گاه متناقضي از آن ارايه داده‌اند. مفهوم زهد وارد حوزه ادبيات نيز شده و بر همين اساس، برخي از شعرا زهد‌سرا ناميده شده‌اند كه از‌جمله آنان سنايي غزنوي و ابو‌اسحاق البيري دو شاعر نامي در ادب فارسي و عربي هستند. در پژوهش حاضر برآنيم كه در چشم اندازي تطبيقي، انگيزه‌هاي اين دو شاعر در روي آوردن به شعر زهد و نحوه نگرش آن‌ها به دنيا و دلبستگي‌هاي آن را مورد بررسي قرار دهيم تا به تعريف و كاركرد زهد در حوزه ادبيات دست يابيم و نشان دهيم كه با وجود مانندگي‌هاي بسيار در رويكرد اين دو شاعر به مفهوم زهد، تفاوت‌هاي قابل‌ملاحظه‌اي هم بين آن دو وجود دارد.

The study of purports and themes-with many objection in west-is one of wide researches in the current comparisonal researches. Subjects are historical and cultural substances and important elements of the text, thus we can analyze it. Some of subjects and purports are ultranational and universal; study of these subject, can explain the history of thoughts and ideas of two or more nations at period of times and tell us where they come from. One of the universal subjects that is very important in Islamic culture and many of people argue about it, is that asceticism has different meanings, and literal and conceptual schools take different meanings from them. The meaning of asceticism has extered to literature too. Thus some of Poets are called ascetic. Sanaei Qaznavi and Abu Eshagh Elbiri are two representatives of asceticism Persian and Arabic literature. This research wants to present their point of views about asceticism and world to take the meaning of asceticism and its function, and to show that, although there are some similarities in these two rationalists, there are some differences between their thoughts.