حقوق و اخلاق در روان‌شناسي؛ از تدوين كدهاي اخلاقي تا ضمانت اجراي قانوني

Law and Ethics in Psychology; From the Codification of Ethical Codes to the Legal Sanction

پاسخ به پرسش‎ها و مسايل پيچيده اخلاقي از جمله مباحثي است كه روان‌شناسان در فعاليت هاي روزانه خود با آن روبرو هستند. بيشتر روان‌شناسان با هدف و آرزوي كمك به افراد تحت درمان و ارتقاي آسايش و رفاه آنها به فعاليت حرفه اي مي پردازند. مي‎توان گفت كه روان‌شناسان هرگز نمي خواهند به عمد مراجعين، دانشجويان، همكاران و ديگر افرادي كه با آنها كار مي كنند صدمه اي وارد شود؛ اما اينكه هرگزاشتباه روي نخواهد داد، تصور نادرستي است و همواره و در هر حرفه اي امكان اشتباه وجود دارد و روان‌شناسي هم از اين لحاظ مستثني نيست. روان‌شناسان به هنگام رويارويي با موارد چالش برانگيز اغلب گزينه ديگري ندارند، جز اينكه تصميمي اخلاقي بگيرند. سردرگمي، فشار، خنثي‌سازي، بي تفاوتي، نگراني، استدلال منطقي و خردمندانه گفتگو كردن جزو واكنش هاي عمومي به موارد دشواري است كه در فعاليت هاي حرفه اي شاهد آن هستيم. حقوق و اخلاق حرفه اي معيار درستي و نادرستي اعمال و رفتاري است كه افراد جامعه آنرا انجام مي دهند و يا از اتمام آن اجتناب مي ورزند؛ تدوين كدهاي اخلاقي اصول راهنماي حركت در اين مسير و تصويب قوانين و مقررات حاكم بر موضوع تبيين‌كننده ضمانت اجراي حقوقي آنست. ازاين‌رو با تمسك به قواعد حقوقي و موازين اخلاقي مي توان به نظم و انتظام حاكم بر حرفه روان‌شناسي دست يافت. هدف از نگارش اين مقاله اين است كه پژوهشگران خود را با دانش و بينشي آشنا سازند تابا ديدگاهي مثبت و سازنده بتوانند نارسايي هاي اخلاقي را مديريت نمايند و با دلسوزي تمام و احساس مسووليت براي رفاه و آسايش مراجعين خود تلاش نمايند و با آنها رفتاري انساني و بشردوستانه داشته باشند.

Answering sophisticated ethical questions and issues is among the debates encountered by the psychologists in their daily activities. Most psychologists deal with the professional activity aiming at and wishing to help the persons under treatment and to promote their comfort and welfare. It may be said that the psychologists never want that the clients, students, colleagues and other persons working with them are inflicted with any damage intentionally but it will be an incorrect assumption if we think that any mistake would never happen and there is always the possibility of mistake in any profession and the psychology is no exception in this respect. When encountering with challenging cases, the psychologist often have no choice other than to take an ethical decision. Confusion, pressure, neutralization, indifference, concern, logical reasoning and reasonable conversation are among general reactions to the difficult cases that we observe them during professional activities. The professional law and ethics are the benchmarks for the wrongness and rightness of the acts and behaviors performed and/or avoided from by the members of the society; the codification of the ethical codes is the guiding principles to proceed in this direction and the enactment of the laws and regulations governing on the subject explains the legal sanctions for them. Therefore, the prevailing order and discipline in the profession of psychology may be achieved by resorting to the legal rules and ethical standards. This paper has been written with the aim that the researchers make themselves acquainted with a knowledge and insight so that they may manage ethical shortages by a positive and constructive perspective and try for the welfare and comfort of their clients with complete sympathy and feeling of responsibility and have a humanistic behavior with them.