ارزيابي تنوع ژنتيكي بين و درون اكوتيپ‌هاي يونجه (Medicago sativa L.)با نشانگرهاي RAPD

Genetic Diversity Among and Within of Alfalfa (Medicago sativa L.) Ecotypes Based on RAPD Markers

در اين بررسي تنوع ژنتيكي در 30 اكوتيپ يونجه ايراني جمع‌آوري شده از منطقه شمال‌غرب كشور با استفاده از نشانگرهاي RAPD ارزيابي شد. استخراج DNA در ?? نمونه از هر اكوتيپ انجام شد. ده آغازگر از 30 آغازگر تصادفي ارزيابي شده، مجموعاً 78 نوار چند شكل ايجاد كردند و تعداد نوارهاي چند شكل از 36 نوار تا 68 نوار متفاوت بود. بيشترين ميانگين سطح تنوع ژنتيكي براساس شاخص‌هاي ني و شانون در اكوتيپ ورزقان - جوشين مشاهده شد و كمترين آن متعلق به اكوتيپ تبريز- اسپره‌خون بود. بيشترين فاصله ژنتيــكي FST بين اكوتيپ‌هــاي مـرند- زنوزق و بستان‌آباد- باش‌كند و كمترين آن مربوط به اكوتيپ‌هاي ورزقان- جوشين و ورزقان – الهرد بود كه اين نتايج با فواصل جغرافيايي مناطق مورد كشت اكوتيپ‌هاي فوق مطابقت نشان داد. تجزيه واريانس مولكولي نشان داد كه 63/34 درصد از تنوع كل مربوط به تنوع ژنتيكي بين اكوتيپ‌ها و 37/65 درصد مربوط به تنوع ژنتيكي درون اكوتيپ‌ها مي‌باشد كه حاكي از تنوع قابل ملاحظه و وجود پتانسيل عظيم ژنتيكي براي كارهاي اصلاحي آتي مي‌باشد. تجزيه‌ خوشه‌اي 30 اكوتيپ يونجه را در 4 خوشه دسته‌بندي نمود. اكوتيپ بستان‌آباد- باش كند به صورت انفرادي در يك گروه مستقل قرار گرفت. اين اكوتيپ از نظر ويژگي‌هاي اقليمي منطقه مورد كشت نيز متفاوت از سايراكوتيپ‌ها بود به طوري‌كه ارتفاع منطقه جمع‌آوري2400 متر و در اقليم بسيار سرد واقع شده است و جزو اكوتيپ‌هاي متحمل به سرما مي‌باشد. به نظر مي‌رسد ارتفاع ناحيه جغرافيايي اكوتيپ‌ها داراي بيشترين سهم در تاثيرگذاري برروي ساختار ژنتيكي آن ها بوده است.

Genetic diversity within and between 30 ecotypes of alfalfa (Medicago sativa L.) collected from North West of Iran was analysed at the DNA level by RAPD technique. DNA extraction was performed individually for 30 seedlings as well as bulked samples of 30 ecotypes. Using 10 arbitrary primers, 78 DNA fragments were scored and were varied between 36 to 68 bands. Varzeghan – Joshin and Tabriz- Sparakhon ecotypes showed the highest and the lowest genetic diversities, respectively. Marand-Zounragh with Bostanabad- Bashkand and Varzeghan-Joshin with Varzeghan-Alhord showed the highest genetic distance, respectively. The highest and the lowest genetic distances were belonged to Marand-Zounoragh with Bostanabad- Bashkand and Varzeghan-Joshin with Varzeghan- Alhord ecotypes, respectively. This result was in agreement with geographic distance of ecotypes. The results of molecular variance analyses showed 65.37% and 34.63% genetic diversity between and within ecotypes, respectively. This can be used for ecotype selection and improvement. Cluster analyses based on UPGMA algorithm, grouped 30 ecotypes into 4 clusters. Bostanabad- Bashkand ecotype was individually grouped in a separate cluster. The growth location of this ecotype was different from others, as it was located in a very cold region. Hence, might be cold tolerant ecotype. This may suggest that the altitude level of regions influences the ecotypes genetic structure much more than the environmental factors.