مفهوم و ماهيت «عنصر رواني» در فرايند شكل‌گيري قواعد حقوق بين‌الملل عرفي

The Concept and Nature of the Subjective Element in the Formation of the Rules of the Customary International Law

«عنصر رواني» به‌عنوان جز ضروري و لاينفك فرايند شكل‌گيري قواعد حقوق بين‌الملل عرفي – در كنار عنصر مادي (رويه) – همواره به‌عنوان يكي از مجادله‌‌برانگيزترين مباحث عرصه حقوق بين‌الملل –به طورعام- و منابع آن -به طورخاص- مطرح بوده است. گواين‌كه مجادلات نظري پيرامون اين حوزه همچنان به شكل بي‌پاياني ادامه دارد و مكاتب فكري مختلف هريك ديدگاه‌هاي خود را پي مي‌گيرند؛ اما به نظر مي‌رسد دكترين غالب با تكيه بر رويه قضايي بين‌المللي تا حدي موفق به ابهام‌‌زدايي از اين عرصه شده‌ است. تبيين مفهوم عنصر رواني و ضرورت وجودي آن در فرايند خلق قاعده و نيز تحليل ماهيت آن همواره بخش مهمي از مجادلات مذكور بوده است.

Subjective element, as an essential and inseparable component of the formation of customary international law rules-besides the objective element (practice)-has always been one of the most controversial debates in the international law arena. In spite of the fact that the theoretical contentions about this topic have progressed densely and different schools have followed their own approaches, however, it seems that the dominant doctrine, by relying on the international judicial practice, has successfully clarified it. Explanation of the subjective element concept and its necessity in the process of the formation of the rule, alongside the analysis of its nature has always been an important part of the debates over the customary international law.