ارزيابي حساب ذخيره ارزي با رويكرد استفاده بهينه درآمدهاي نفتي در اقتصاد كشور

Evaluation of Foreign Currency Reserve Account in Iran: Optimal Using Oil Revenue Approach

ايران از موهبت منابع زيرزميني برخوردار است كه در اين ‌ميان، نفت مقام ويژه‌اي را در اقتصادكشور داراست؛ به ‌طوري كه درآمد حاصل از صادرات آن، مهمترين منبع درآمد ارزي و اصلي‌ترين منبع درآمدي دولت را تشكيل مي‌دهد. تجربه نشان مي‌دهد كه تغييرات قيمت جهاني نفت، موجب نوسان در اين درآمدها شده است. حساب ذخيره ارزي با هدف ايجاد ثبات درآمدهاي نفتي و تبديل اين دارايي‌ها به سرمايه‌گذاري‌هاي مولّد از ابتداي برنامه سوم توسعه ايجاد گرديد. با توجه به اهميت موضوع، اين مقاله به دنبال ارزيابي عملكرد اين حساب با رويكرد استفاده بهينه درآمدهاي نفتي در اقتصاد ايران مي‌باشد. در اين راستا ضمن بررسي مباني نظري و تجارب ساير صندوق‌ها، به بررسي عملكرد اين حساب پرداخته شده است. اين بررسي نشان مي‌دهد كه حساب ذخيره ارزي نه تنها در دستيابي به اهداف اشاره شده موفقيت چنداني نداشته، بلكه از بعد شاخص شفافيت نيز در مقايسه با ساير صندوق‌ها، از شفافيت كمتري برخوردار بوده است. با توجه به تغيير سازوكار بكارگيري درآمدهاي نفت و ايجاد صندوق توسعه ملي، مي‌توان انتظار داشت كارايي استفاده از منابع نفتي در اقتصاد ايران افزايش يابد.

Iran enjoys blessing of underground resourses and among them oil is an important resourse so that it’s export revenue is the most important foreign earnings and the main source of government income. Experience shows that changes in world oil price has lead to volatility in those earnings. "The foreign currency reserve account of the oil Income" with the objective of stablishing oil earnings and converting it’s revenues to productive investments, has established since the beginning of the third development plan.Therefore this article aims to evaluate the performance of this account. In this regard, beside the theoretical related issues and the other fund experiences, the performance of this account has also been investigated. The results shows that the foreign currency reserve account, not only did not succeed in achiving stated goals but also in comparision with funds in other countries has a less transpancy. So, "The national development fund (Oil Fund)" stablished in the fifth development plan, can be expected to increase the efficiency of oil earnings in Iran’ economy.