بازآفريني اسطوره بندهشي و مزدايي آفرينش در داستان ضحاك

Tracing the Zoroastrian and Bundaheshn Creation Myth in the Story of Zahhak

در اين جستار از طريق مقايسه عناصر ساختاري اسطوره مزدايي آفرينش با داستان ضحاك از شاهنامه، به اثبات اين فرضيه پرداخته شده است كه داستان ضحاك در حقيقت الگوبرداري مجددي از اسطوره آفرينش است. در راستاي اين هدف، نخست خلاصه‌اي از اسطوره آفرينش در قالب تقسيم‌بندي سه‌گانه‌اي روايت و پس از آن با تقسيم داستان ضحاك به سه پاره مشخص، اين نتيجه مطرح شده است كه برش‌هاي سه‌گانه داستان ضحاك بر سه دوره سه‌هزارساله مورد بحث قابل تطبيق است و زروان، اهريمن، اورمزد و كنش‌هاي آنها به ترتيب در قالب شخصيت‌ها و كردارهاي داستاني جمشيد، ضحاك و فريدون بازآفريني شده‌اند.

This article aims to show that the recent story of Zahhak is in fact a re-modeling of the creation myth. This theory is proved through the comparison of the structural elements of the Zoroastrian myth of creation with the story of Zahhak from the Shahnama. For this purpose, initially, a summary of the creation myth is presented in three parts. Then, it is concluded that the triple division of Zahhak’s story corresponds to the three-thousand-year period of the creation myth. The comparison will subsequently reveal that Zurvan, Ahriman, Urmazd and their functions are recreated in the functions and characteristics of Jamshid, Zahhak, and Fereidoon respectively.