اقتصاد سياسي نفت در ايران پس از انقلاب؛ يك چارچوب تحليلي مقدماتي

Political Economy of Oil in Post-Revolutionary Iran

اين مقاله مي‌كوشد يك چارچوب تحليلي مقدماتي براي تشريح اقتصاد سياسي نفت در ايران پس از انقلاب ارايه كند. اين چارچوب تحليلي مقدماتي بر پايه نقد برخي از اجزاي تحليلي رويكرد نظري مسلط در اين حوزه يعني نظريه دولت رانتير ارايه مي‌شود. يافته اصلي مقاله اين است كه در تحليل آثار درآمدهاي نفت در دوره پس از انقلاب ، بايد به متغيرهاي سياسي به موازات متغيرهاي اقتصادي توجه كرد. در اين باره به ويژه ماهيت انقلابي نظام سياسي ، پويش تعاملي ميان نيروهاي اجتماعي و دولت و استراتژي‌ها ومحاسبات نخبگان سياسي در زمينه شيوه هزينه كردن درآمدهاي نفت، از اهميت فراواني برخوردارند.

This article tries to explore a preliminary analytical framework for explaining political economy of oil in post- revolutionary Iran. This analytical tool criticizes some elements of mainstream analytical approach that is called rentier state. The article as its Main founding shows that political variables are as important as economic variables in analyzing oil incomes in Iran’s post- revolutionary era. In this way, we must pay attention to revolutionary nature of political system, mutual relations between state and social groups and elite’s strategies and calculations in spending oil incomes for a better understanding of political economy of oil in post- revolutionary Iran.