تهيه نقشه‌ حساسيت رانش زمين، از طريق سيستم استنتاج قاعده‌مبناي فازي و GIS

Landslide Susceptibility Mapping, Using Fuzzy Inference System and GIS (Case Study: Sections of Mazandaran Province)

رانش زمين از جمله بلاياي طبيعي است كه هر ساله خسارت‌هاي مالي و جاني زيادي را به بار مي‌آورد. گسترش بي‌رويه شهرها سبب گشته است تا مناطق مسكوني زيادي در محل‌هايي كه رانش زمين در آنها بسيار محتمل است پديدار شوند. اين گونه است كه تهيه و تدوين نقشه حساسيت رانش زمين، امري بسيار ضروري براي سلامت توسعه شهرها به‌شمار مي‌آيد. هدف اين مقاله، ارايه روشي براي استخراج دانش (توابع عضويت فازي و قوانين فازي) براي پيش‌بيني رانش زمين در بخشي از استان مازندران است. به دليل مكاني بودن پديده رانش زمين و همچنين وجود عدم قطعيت مكاني، از تلفيق سيستم اطلاعات مكاني (GIS) و سيستم استنتاج قاعده‌مبناي فازي (FRBIS) استفاده شد. در اين تحقيق FRBIS از طريق داده‌هاي آموزشي به صورت خودكار ايجاد گرديد. گام نخست براي ايجاد چنين سيستمي، خوشه‌بندي داده‌هاست كه بدين منظور از الگوريتم فازي C Means استفاده شده است. براي تعيين تعداد بهينه خوشه‌ها دو شاخص ارزيابي خوشه (CVI) و سه معيار «دقت و سازگاري و كامل بودن» پيشنهاد گرديد و به كار گرفته شد. در ادامه و با تصوير كردن خوشه‌ها بر روي محورهاي مختصات توابع عضويت و قوانين فازي استخراج شدند. در مرحله نهايي و با افزودن دانش كارشناسي به اين سيستم عملكرد سيستم بهبود يافت. دقت نقشه حساسيت رانش زمين به دست آمده از طريق سيستم پيشنهادي بيش از 80 درصد است. همچنين با بررسي هيستوگرام نقشه حساسيت رانش زمين ملاحظه شد كه 5/13 درصد از مساحت كل منطقه خطرپذيري بالايي دارد. با محاسبه وابستگي بين نقشه حساسيت به‌دست آمده و نقشه‌هاي معيار، مشخص گرديد كه نقشه حساسيت رانش زمين داراي بيشترين همبستگي با سه نقشه معيار سنگ‌شناسي و فاصله از جاده و نيز كاربري اراضي است.