الزامات ديني و تامّلات عقلاني در سياست‌گذاري خارجي

Religious Obligations and Intellectual Deliberations in Foreign Policy Making: The Case of Political Economy of the Islamic Republic of Iran

سياست‌گذاري خارجي به عنوان شاخه‌اي مهم از سياست‌گذاري عمومي، بايد از عقلانيّت مناسب تصميم‌گيرندگان در فضاي روابط بين‌الملل برخوردار باشد. اهمّيت تصميم‌گيري در سياست خارجي و نقش عقلانيّت در تصميم‌گيري‌هاي موجود، به رعايت اصل «تناسب» بين اهداف با روش‌هاي مربوطه بازمي‌گردد. «تناسب‌سازي» به عنوان شرط تحقّق عقلانيّت، انتظارات از نخبگان سياسي را به سمتي سوق مي‌دهد كه با بررسي توانايي‌ها و قابليت‌هاي جمهوري اسلامي ايران مناسب‌ترين گزينه ارتباطي با محيط جهاني را انتخاب كنند. استدلال‌هاي ارايه شده در اين مقاله، در خصوص گزينه‌هاي ارتباطي مشاركت فعّالانه و يا تعامل مثبت جهاني يكي از شاخص‌هاي سياست‌گذاري خارجي مناسب براي جمهوري اسلامي ايران محسوب مي‌شود. با مروري بر برنامه‌هاي اوّل تا چهارم توسعه جمهوري اسلامي ايران، ملاحظه مي‌شود كه در تمام برنامه‌ها، به ويژه برنامه سوم و چهارم، بر اصل تعامل جهاني تاكيد شده است؛ بنابراين همبستگي فراواني بين شاخص‌هاي عقلانيّت كه در خصوص سياست‌گذاري خارجي جمهوري اسلامي ايران ارايه شده با سياست‌هاي كلان برنامه‌هاي توسعه وجود دارد؛ لكن كاستي‌هاي اساسي و شكاف‌هاي فراواني نيز نسبت به اهداف و عملكرد به چشم مي‌خورد كه محتاج بازانديشي‌هاي جامع است. رفع كاستي‌ها و مشكلات مزبور، منوط به رعايت فرايند «مزيّت‌سازي» است كه قابليّت‌هاي كشور را در عرصه روابط بين‌الملل دوچندان نموده و مصالح و منافع ملي را به نحو مناسب‌تر برآورده خواهد كرد.

Foreign policy making should possess proper rationality and intellectualism needed for the foreign relations in the world today because foreign policy making is an important branch of the general policy making for the related decision makers. The importance of decision-making in foreign policy and the role of rationality in decision making are closely related to the principle of proportionality between purposes and the related methods in this respect. Proportionment as one of the conditions for achieving rationality, leads the political elite to choose the best relational choices for the Islamic Republic of Iran in its attempt to make relations with other countries in the world on the basis of the capacities of the Islamic Republic of Iran.