تخصص شهرها در بخش‌هاي اقتصادي و تاثير آن بر رشد شهري در ايران

Effects of Trade on OIC Economic Growth with Emphasis on Iran

در ادبيات اقتصاد شهري، مطالعات مختلفي به بررسي نظري و تجربي عوامل موثر بر رشد شهري پرداخت‌ه‌اند. به لحاظ مباني نظري كامل‌ترين مدل‌ها در اين زمينه توسط هندرسن (1988، 1997 و 1999) بيان شده و بيش‌تر مطالعات تجربي بر مبناي آن انجام گرفته است. مطابق با اين مدل‌ها از جمله عوامل اثرگذار بر رشد شهري، مي‌توان به تركيب توليد ملي و تخصص و نيز رشد فناوري بر رشد اندازه‌ي شهرها اشاره كرد. اين مقاله نيز با بهره‌گيري از اين مباني به بررسي رشد شهري در ايران در دوره‌ي زماني 85-1365 مي‌پردازد. به منظور بررسي تاثير تركيب توليد ملي، آن را به چهار گروه تقسيم مي‌كنيم كه شامل گروه‌هاي كشاورزي و معدن؛ صنعت و ساختمان؛ خدمات توزيع، شخصي و عمومي؛ و خدمات اطلاعات محور مي‌شود. بر اساس سه گروه آخر شهرهاي متخصص در هر زمينه مشخص و بر اساس تعداد و اندازه‌ي شهرهاي متخصص در هر گروه به آزمون قضاياي مطرح شده توسط هندرسن پرداخته مي‌شود. سپس اثر هر يك از اين تخصص‌ها بر رشد شهري در ايران آزمون و تاثير اندازه بر اين رابطه مشخص مي‌شود. نتايج حاصل از مطالعه نشان دهنده‌ي تاثير مثبت تخصص بر رشد شهري در ايران است كه اين تاثير براي تخصص‌هاي صنعتي و خدمات اطلاعات محور تحت تاثير اندازه‌ي شهر است. هرچه‌ اندازه‌ي شهرها بزرگ‌تر باشد، اثر تخصص در خدمات اطلاعات محور بر رشد شهري بيش‌تر است، چرا كه در شهرهاي بزرگ‌تر امكان بهره‌گيري از صرفه‌هاي شهري ناشي از تجمع بيش‌تر است. طبقه‌بندي JEL : R11

There are different studies in urban literature on the determinants of urban growth, from the theoretical and empirical points of view. The most completed theoretical model is Henderson model (1988, 1997, and 1999), which is tested by some empirical studies. As Henderson model shows, the set of national product, specialization and technological progress are the determinants of urban growth. Using this model, the paper investigates the urban growth of Iran over the period 1986-2006. The national product is divided into four groups including agriculture and mining; industry and construction; public, personal and distribution services; and information-based services. The specialized cities are determined based on the last three groups and the Henderson’s theorems are tested for them. Eventually, the effect of each type of specialization is tested on urban growth in Iran. The results demonstrate that specialization has positive effect on urban growth in Iran. JEL Classification: R11