وضعيت توليد علم در حوزه‌ي حقوق بيماران، در پايگاه‌هاي استنادي ‏‏‏Thomson reuters: با نگاهي به سهم ايران در تحقيقات بين‌المللي

Scientific Productivity in the Field of Patient Rights in Thomson Reuters Citation Database: A Glance at Iranʹʹs Share inInternational Researches

مقدمه: چندي است كه مبحث حقوق بيمار به عرصه‌ي پزشكي و حقوقي وارد شده و توجه دانش‌پژوهان را به خود جلب كرده است. نوپايي اين حوزه، بررسي الگوها و ويژگي‌هاي توليد علم و انطباق آن با هنجارهاي شناخته شده‌ي دنياي علم را ايجاب مي‌كند. هدف از پژوهش حاضر، شناسايي الگوهاي توليد علم و اثرگذاري آن در حوزهي‌‌ حقوق بيماران در سال‌هاي 2010-1990 بود. بدين منظور، روند رشد، تاثير محلي و فراگير، الگوي توليد علمي، الگوي نويسندگي كشورها، پرتوليدترين نويسندگان و مجلات، نوع مدارك، زبان‌هاي رايج، نويسندگان پراستناد و در پايان وضعيت ايران مورد بررسي قرار گرفت. اين بررسي مي‌تواند وضعيت پيشرفت دانش در اين حوزه و الگوهاي پيشرفت مذكور را منعكس سازد و ضمن آشكار ساختن نقاط ضعف و قوت، به مديريت و برنامه‌ريزي در امر تحقيق و توسعه كمك كند. روش بررسي: روش پژوهش حاضر، پيمايشي با رويكرد علم‌سنجي بود. جامعه‌ي مورد مطالعه را كليه‌ي توليدات علمي نمايه شده با موضوع حقوق بيماران در پايگاه‌هاي استنادي Thomson reuters، طي سال‌هاي 2010-1990 تشكيل مي‌داد. در مجموع تعداد 1236 مدرك استخراج شد كه داده‌هاي آن‌ها با استفاده از برنامه‌ي Excel و نرم‌افزار علم‌سنجي Hist cite تجزيه و تحليل شد. تحليل‌ها با استفاده از روش‌هاي آمار توصيفي و استنباطي شامل (فراواني و درصد)‌ و نيز آمار استنباطي (همبستگي Spearman، Linear regression analysis، تواني و نمايي) صورت گرفت. يافته‌ها: بيشينه‌ي توليدات علمي در اين حوزه مربوط به سال‌هاي 2006 تا 2010 مي‌باشد. شمار مقالات بر پايه‌ي الگويي نمايي رو به افزايش دارد كه نشانگر پايداري توليد علم در اين حوزه است. با اين حال، شمار استنادات از رشد معني‌داري برخوردار نيست كه اين امر مي‌تواند ناشي از كوچكي اندازه‌ي حوزه و در عين حال پيوند آن با حوزه‌هاي كوچك باشد. بالاتر بودن ضريب تاثير فراگير نسبت به ضريب تاثير محلي نشانگر آن است كه پيوند مقالات اين حوزه بيش از آن كه درون‌حوزه‌اي باشد، الهام‌بخش ديگر حوزه‌هاي مرتبط است. الگوي نويسندگي در اين حوزه از قانون Lotka پيروي مي‌كند؛ به طوري كه شمار نويسندگان با افزايش شمار توليدات بر پايه‌ي الگوي تواني كاهش مي‌يابد. با اين حال، ثابت معادله بيش از دو است. گستردگي جغرافيايي و زباني توليدات مطلوب بود و نشان از توجه جهاني به اهميت حقوق بيماران دارد. نتيجه‌گيري: حوزه‌ي حقوق بيماران از بسياري از ويژگي‌هاي يك رشته‌ي علمي برخوردار مي‌باشد و بنيان‌هاي انتشاراتي آن در حال استقرار و تثبيت است. رشد معني‌دار و نمايي مقالات، تنوع زباني، تنوع جغرافيايي، تنوع مدرك و به ويژه غلبه‌ي محتواي پژوهشي بر ساير انواع مدرك دليلي بر توسعه‌ي اين حوزه به عنوان يك حوزه‌ي پژوهشي است. واژه‌‌هاي كليدي: علم?سنجي؛ توليد علم؛ حقوق بيماران؛ پايگاه?هاي استنادي Thomson reuters