هنچاكيان در انقلاب مشروطه ايران

Hunchakyan in the Iranian Constitutional Revolution

Hunchak is one of the oldest Armenian parties which was active in Iran in addition to Armenia, Russia and Ottoman. Its competition with other Armenian parties like Dashnaktsutiune, which was also founded in the late 19th, was brought into the boundaries of Iran in the Iranian constitutional era. Although according to circumstances, the rival party‘s name (Dashnaktsutiune) shined more in Iranian constitutional struggles, the ideological and political effects of Hunchakyan in Iran cannot be ignored. This paper without any prejudice or moral judgment, investigates the role of this party in those areas of Iran which were more involved in the Iranian constitutional movement. Also it reveals the political and social relations of this party with other political parties of Iran.

حزب هنچاك از قديمي‌ترين احزاب ارمني بود كه حوزه فعاليتش علاوه‌بر ارمنستان، روسيه، و عثماني، ايران را نيز شامل مي‌شد. رقابت آنان با احزاب ارمني ديگر همانند داشناكسوتيون كه هر دو در اواخر قرن نوزده تاسيس شده‌ بودند، به داخل مرز‌هاي ايران عصر مشروطه كشيده شد. هر‌چند بنابر شرايط، نام حزب رقيب (داشناكسوتيون) در تارك مبارزات مشروطه‌خواهي مردم ايران بيش‌تر درخشيد، نمي‌توان از تاثيرات فكري و سياسي هنچاكيان در ايران چشم پوشيد. اين مقاله به نقش اين حزب در مناطقي از ايران، كه جنبش مشروطه در آن گستره بيش‌تري داشت، مي‌پردازد. همچنين از مناسبات سياسي و اجتماعي حزب ارمني با احزاب ديگر در ايران پرده بر مي‌دارد.