تاثير آموزش حل مساله بر خودكارامدي و خودكارامدي ادراك شده در نوجوانان

Effects of teaching problem solving on self-efficacy and perceived self-efficacy in adolescents

زمينه و هدف: از ديدگاه نظريه‌هاي شناختي اجتماعي، توان كنترل شخصي موجب ارتقاي سلامت رفتاري مي‌گردد. برجسته‌ترين نظريه‌هاي سلامت رفتاري در برگيرنده مفهوم خودكارامدي مي‌باشد. هدف از اين پژوهش، تعيين تاثير آموزش حل مساله بر خودكارامدي و خودكارامدي ادراك شده در نوجوانان بود. مواد و روش‌ها: در كارآزمايي باليني حاضر، 160 نفر از نوجوانان در مقطع راهنمايي به صورت تصادفي ساده چند مرحله‌اي انتخاب شدند و سپس در سه گروه: مداخله شامل 64 نفر، شاهد با دارونما شامل 62 نفر و شاهد بدون دارونما شامل 34 نفر به طور تصادفي تخصيص داده شدند. آموزش مهارت حل مساله، به طور اختصاصي براي گروه مداخله در طي 15 جلسه ارايه گرديد. در گروه شاهد با دارونما در طي 15 جلسه، تنها به بحث راجع به مسايل بلوغ و نوجواني پرداخته شد. گروه شاهد بدون دارونما هيچ آموزشي دريافت نكردند. ابزار جمع‌آوري اطلاعات 3 مقياس، پرسش‌نامه‌ خودكارامدي عمومي ادراك شده Schwarzer و Jerusalem، خودكارامدي در روابط با همسالان Wheeler و Ladd و خودكارامدي ادراك شده در روابط با همسالان Oalandik بود. داده‌ها با استفاده از آزمون ANCOVA مورد تجزيه و تحليل قرار گرفت. يافته‌ها: آموزش مهارت حل مساله باعث تفاوت معني‌دار نمرات خودكارامدي عمومي ادراك شده در سه گروه (010/0 > P و 704/4 = F)، خودكارامدي در روابط با همسالان در سه گروه (001/0 > P و 64/9 = F) و خودكارامدي ادراك شده در روابط با همسالان در سه گروه (010/0 > P و 2/4 = F) گرديد. نتيجه‌گيري: آموزش حل مساله، راهبردي مناسب جهت افزايش خودكارامدي و ابزاري براي شناسايي، حل و يا سازگاري جهت بررسي چالش‌هاي نوجوانان و در نهايت سلامت رفتاري آن‌ها در طول زندگي مي‌باشد.

Aim and Background: This study evaluated the effects of teaching problem solving on self-efficacy and perceived self-efficacy in adolescents. Methods and Materials: In this pretest-posttest, quasi-experimental study was conducted on 160 students. The subjects were randomly selected via multi-stage sampling and allocated to three groups of experiment (n = 64), placebo (n = 62), and control (n = 34). Problem solving was taught to the experiment group in 15 sessions. The placebo group attended 15 sessions of irrelative training. The control group was kept in the waiting list. Data was collected through General Self-Efficacy Inventory, Self-Efficacy for Peer Interaction Scale, and Perceived Self-Efficacy Scale. Data was analyzed using descriptive (mean and standard deviation) and inferential statistics (analysis of covariance) in SPSS. Findings: The intervention could successfully increase the students’ scores of general self-efficacy (P < 0.01; f = 4.704), self-efficacy for peer interaction (P < 0.01; f = 9.640), and perceived self-efficacy (P < 0.01; f = 4.200) in the experiment group compared to other groups. Conclusions: Teaching problem solving was effective on improving general self-efficacy, perceived self-efficacy, and self-efficacy for peer interaction.