وام‌واژه خديو در شاهنامه فردوسي

The Loan- word Khadiv in Firdowsi’s Shahnameh

واژه خديو، از وام‌واژه‌هاي ايراني شرقي، در زبان فارسي، با دو معناي «شاه، سرور» و «خداوند، خداي بزرگ و يكتا» آمده است. واژه خديو همانند واژه‌هاي معادل آن در ديگر زبان‌هاي ايراني از واژه يوناني /auto-krator/ a??ok????? به معناي «خود توانا، خود نيرومند» گرته‌برداري شده است. اين واژه يوناني و شكل‌هاي گرته‌برداري شده آن در زبان‌هاي ايراني به حوزه مباحث سياسي مربوط و به معناي «سرور و شاه» بوده است. بعدها، افزون بر معناي اصلي خود، به معناي «پروردگار، خداي بزرگ و يگانه» نيز به‌كار رفته است. در اين پژوهش، كاربردهاي گوناگون واژه خديو در شاهنامه فردوسي بررسي شده است.

Khadive, one of the east Middle Iranian loan- words in Persian, has two meanings: “king, lord” and “The Lord, The great and the only god”. This word, like its equivalent words in other Iranian Languages, is calqued from the greek a??ok????? /auto-krator/ meaning “self- potent, potent by himself”. This greek word, and its calqued forms in Iranian languages, is related to political domain and means “king, lord”. Later, it is also used as “The Lord, The great and the only god” in Iranian languages. In this paper different usages of “Khadiv” is studied in Firdowsi’s Shahnameh