زروان در عرفان بررسي مقوله زمان در ادبيات صوفيانه

Zorvanism in Mysticism

آيين زرواني از جمله كيش‌هايي است كه در ايران باستان رواج داشته است. گروهي از ايرانيان با تامل در دو مينويِ اهورامزدا و اهريمن به اين باور رسيدند كه اين دو را بايد بُني باشد و از اين روي به ايزد زُروان، به عنوان پدر دو مينو نگريستند. اين انديشه به ايرانِ اسلامي نيز رسيد؛ به گونه‌اي كه در عبارتِ «الوقتُ سيفٌ قاطعٌ» - كه بسيار در زبان متصوفه متداول است – اهميّتِ وقت (= زمان/ زروان) ديده مي شود. در متونِ اهلِ تصوف، وقت شمشيري پنداشته شده كه از لبه‌اي بُرنده (= اهريمن صفت) و از كناره اي نرم (= اهرمزد صفت) شكل گرفته است كه در اين تعبير مي‌توان نشانه‌هايي از دو بُعد وجودي ايزد زروان را ديد. پژوهشِ حاضر در پيِ بررسي همين نكته در برخي متونِ متصوفه است.

Zorvanism was one of the common religions in ancient Iran. Considering Ahuramazda and Ahriman, some Iranian came to the conclusion that zorvan was their father in heavens. This idea came to Islamic Iran too, because in the Arabic proveb”time is a sharp sword”one can see the effect of time (zorvan). In sofist texts, time is regarded as a two- edged sword, with a sharp satanic edge and a soft divine one.It is a kind of interpretation in which two dimentions of zorvan can be seen.This study searches this point in sofist texts.