از دريا تا خورشيد (بررسي و تحليل تمثيلهاي وحدت وجود و تجلّي در شرح رباعيّات جامي)

From the Sea to the Sun

در اين مقاله كه بر مبناي كاركرد تمثيل در شرح رباعيّات جامي -كه رساله اي در شرح وحدت وجود و آراي ابن عربي است- سامان يافته است، ابتدا درباره تمثيل، وحدت وجود و تجلّي به كوتاهي توضيحاتي داده شده است. سپس تمثيل‌هاي موجود در متن، در ذيل هشت بخش جداگانه شامل تمثيل «نور و خورشيد، آتش، آيينه، شيشه، جريان آب، دريا و بحر، حروف و اعداد» طبقه‌بندي و تشريح شده‌اند، تا به كمك آن‌ها «وحدت وجود و تجلّي» كه موضوع ويژه رساله شرح رباعيات جامي در وحدت وجود به طور خاص و عرفان نظري مكتب ابن عربي به طور عام به شمار مي‌روند، تفسير و تحليل شوند. در حقيقت جامي با توسّل به اين تمثيل‌ها سعي كرده است، به تبيين نظريه وحدت وجود از طريق تجلّي در معناي جهان شناسي بپردازد. در جهان‌بيني عارفانِ وحدت وجودي، وجود حقيقي از نظر ذات و اطلاق واحد است و از نظر اسما و صفات متكثّر. بر اين مبنا وجود حقيقي در مرتبه ذات و اطلاق غيرقابل ادراك و دست نايافتني است، و در مرحله تجلّي در عالم اعيان است كه قابل ادراك مي‌شود.

In this paper which has been organized based on an explanation of analogy works of Jaami’s Rubaiyat - a treatise on explanation of pantheism and ideas of Ebne Arabi school – a brief explanation is given about the allegory, pantheism and manifestation. At the beginning, allegories of the text are categorized, described and explained in 8 separate sections comprising: “light and sun”, “fire”, “mirror”, “glass”, “ water flow”, “sea”, “ words & numbers” in order to help interpreting and analyzing “pantheism and manifestation” which is the main topic of “explanation of Jami’s Rubaiyat on pantheism” and also the common subject of conceptual mysticism in Ebne Arabi school. Jaami, with the help of these analogies, has tried to explain the theory of pantheism through manifestation in cosmology. In mystics’ cosmological viewpoint about existence unity, the real existence is unique both in nature and predication, and it is elusive, intangible and incomprehensible by its names and numerous adjectives; However, it is by manifestation in eye-catching world that the real existence becomes understandable.