شناسايي ناهنجاريها در اكتشافات زمين‌شيمي رسوبات آب راهه‌اي با استفاده از تحليل عاملي در منطقه مسگران بيرجند، شرق ايران

Anomaly recognition in stream sediment geochemical exploration using factor analysis in Mesgaran area of Birjand, eastern Iran

در حين عمليات پي‌جويي در اكتشافات زمين‌شيمي، معمولاً چندين عنصر با يكديگر مطالعه مي‌شوند و نقشه‌هاي توزيع آنها براي مشخص كردن ناهنجاريهاي احتمالي آماده مي‌شود. در اين پژوهش، در منطقه بياباني مسگران تعداد 102 نمونه آب‌راهه‌اي مورد بررسي و تحليل قرار گرفت و در بررسي توزيع عناصر از روش عامل R استفاده شد. پس از بررسيهاي آماري و انتخاب تعداد عاملهاي مختلف، نهايتاً مدل چهار عامل انتخاب گرديد كه مجموعاً 90/75% كل واريانس داده‌ها را در بر مي‌گيرد و بيشترين مطابقت را با واحدهاي سنگ‌شناسي و كاني‌سازي منطقه دارد. سپس براي شناسايي ناهنجاريها، امتيازات عاملي براي كل نمونه‌هاي منطقه محاسبه شد. عامل كاني‌سازي، بار مثبت قوي بر روي عناصر مس، روي، طلا و گوگرد دارد و به روشني مناطقي را كه در آن كاني‌سازي رخ داده است مشخص مي‌نمايد.

A combination of elements is usually used in reconnaissance geochemical exploration and distribution maps are drawn to identify probable anomalies. In this study, 102 stream sediment samples from the arid environment of Mesgaran area, eastern Iran, were investigated using R-mode factor analysis. A four-factor model with a cumulative variance of 75.90% clearly indicated group associations of the elements coinciding precisely with the lithology and the mineralization present in the study area. Factor scores were calculated and mapped in order to evaluate the anomalous locations of the relevant associations across the whole area. Mineralization factor had strong positive loadings for the elements Au, Cu, Zn, and S and clearly delineated the known mineralization present in the study area