بررسي زيست شناسي قارچ Rhizoctonia oryzae-sativae عامل لكه موجي غلاف برگ برنج در استان گيلان*

BIOLOGY OF Rhizoctonia oryzae-sativae CAUSAL AGENT OF RICE AGGREGATE SHEATH SPOT DISEASE IN GUILAN PROVINCE

قارچ Rhizoctonia oryzae-sativae عامل لكه موجي غلاف برگ يكي از بيمارگرهاي برنج در استان گيلان است. با توجه به شيوع بيماري در اكثر مزارع برنج استان و عدم وجود اطلاعات كافي از زيست شناسي آن، اين پژوهش با هدف بررسي برخي از جنبه‌هاي زيست شناسي اين قارچ صورت گرفت. در اين بررسي ضمن اندازه گيري دماي بهينه رشد اين قارچ، كاه برنج آلوده شده با ميسليوم و سختينه قارچ در شرايط مختلف مزرعه مانند سطح خاك، عمق پنج سانتي‌متري، شرايط غرقاب و سطح خاك حاشيه مزرعه رهاسازي شد و با فواصل زماني مشخص مورد بررسي قرار گرفت. هم‌چنين امكان بقاي سختينه و توانايي جوانه‌زني آن در دماهاي مختلف (5، 0، 5-، 10-، 15-، 20-، 72- و دماي محيط) به مدت يك ماه ارزيابي شد. بر اساس نتايج به دست آمده دماي بهينه رشد براي جدايه هاي مورد مطالعه، 32 درجه سلسيوس تعيين شد. بر همين اساس، قارچ شرايط نامساعد زمستان را به صورت ميسيلوم روي بقاياي گياهي در سطح خاك مزرعه و حاشيه آن و سختينه در خاك تا فصل رشد بعدي، سپري مي‌كند. هم‌چنين نتايج به دست آمده امكان بقا و زنده ماندن سختينه ها را در دماهاي زير صفر ثابت كرد، به طوري كه 4/30 درصد از سختينه هايي كه در دماي 72- درجه سانتي گراد قرار داشتند، پس از گذشت يك ماه، روي محيط PDA قادر به جوانه زني بودند.

Rice aggregate sheath spot disease is caused by Rhizoctonia oryzae-sativae (Sawada) and occurs more or less at all paddy fields in Guilan province. In this study some aspects of biology of Rhizoctonia oryzae-sativae and optimal growth temperatures were examined. Rice straw colonized with mycelia and sclerotia of Rhizoctonia oryzae-sativae were incubated in different field conditions such as natural field soil surface, 5 cm deep under the soil, flooding condition, on soil surface at the borders of the field. The effects of variable conditions on viability of fungus were studied. Moreover, the effects of different temperatures (5, 0, -5, -10, -15, -20 and -72) on germination and viability of sclerotia were assessed during one month. Optimum growth rate was found to take place at 32 ?C. Results showed that R. oryzae-sativae overwinters as mycelia on the rice straw on the soil surface in the field, soil surface at field margins and as sclerotia in the soil. According to the results 30.4% of sclerotia were able to germinate after one month storage at minus 72 ?C.