بررسي سبكي جهانگشاي خاقان و دو تحرير ديگر آن

Jahangoshaye Khghan and its two other Documents ••• 7

هر چند نثر دوران صفوي را نسبت به دوره‏هاي پيش از آن، داراي سبكي نامرغوب و بي‏روح دانسته‏اند، ولي آثار گروهي از نويسندگان آن روزگار را كه طريق سادگي در پيش گرفته‏اند نبايد بي‏ارزش و ناپسند شمرد. از اين جمله است كتابي كه به "جهانگشاي خاقان" موسوم است و با وجود ارزش‏هاي ادبي و تاريخي آن، تاكنون چنان كه بايد، به چشم عنايت و توجه محققان ادب روزگار صفوي نيامده است. اين متن- كه تاكنون دو نسخه خطي از آن شناخته شده- علاوه بر گزارش‏هاي دقيق و مفصّلي كه از زندگي و سلطنت شاه اسماعيل صفوي در بردارد، به لحاظ جنبه‏هاي سبكي نيز بسيار در خور اعتناست؛ شيوه نقل حكايات با روشي شبيه به نقّالي، به كارگيري تعداد فراواني اصطلاحات و تركيبات ديواني و استفاده از جملات توام با آرايش‏هاي لفظي در بيشتر قسمت‏هاي كتاب چنان است كه موضوعات تاريخي را كم اهميت‏تر نشان مي‏دهد. اين نوشتار ضمن شناساندن اين كتاب و بررسي محتواي آن، دو تحرير ديگر را كه پس از تاليف جهانگشاي خاقان، از روي همين متن نوشته شده، معرفي خواهد كرد.