گزارش جديد دو گونه زنبور از جنس (Hym.: Chrysididae) Pentachrysis Lichtenstein در ايران

New records of two species of the genus Pentachrysis Lichtenstein (Hym.: Chrysididae) in Iran

در اين تحقيق كه به منظور شناسايي زنبورهاي خانواده‌ي Chrysididae طي سال‌هاي 1390-91 در موزه‌ي حشرات هايك ميرزايانس، موسسه تحقيقات گياه‌پزشكي كشور (تهران) صورت گرفت، نمونه‌هاي متعلق به اين خانواده كه با استفاده از روش‌هاي مختلف نمونه‌برداري از جمله تله‌ي ماليز و تور حشره‌گيري از نقاط مختلف ايران جمع‌آوري شده بودند، توسط كليدهاي شناسايي معتبر مورد مطالعه قرار گرفتند و گونه‌هاي جنس Pentachrysis Lichtenstein, 1876 متعلق به قبيله‌ي Chrysidini تفكيك و شناسايي گرديدند. افراد اين جنس داراي تعداد كمي گونه در سراسر جهان هستند و عمدتاً در مناطق جغرافيايي پالياركتيك و همچنين خاور‌نزديك انتشار دارند. بر اساس اطلاعات موجود اين جنس تاكنون از ايران گزارش نشده است (3). ويژگي‌هاي افتراقي اين جنس عبارتند از: حشراتي به طول تقريبي 9 تا 10 ميلي‌متر، فضاي گونه‌اي 5/2 تا 5/3 برابر قطر چشم ساده‌ي مياني، مزوپليورون داراي دو دندانه، ترژيت سوم شكمي داراي رديف حفره‌اي به‌خوبي توسعه يافته و داراي 5 دندانه‌ي راسي تيز (1). در اين كلكسيون دو گونه مورد شناسايي قرار گرفت كه عبارتند از: 1- گونه‌ي(Eversmann, 1857) Pentachrysis amoena: نمونه‌هاي مطالعه شده: سيستان و بلوچستان، خاش، كوشه سفلي، 13 ارديبهشت 1348، ع. پازوكي، يك نمونه (در حال حاضر اين گونه نزد دكتر Paolo Rosa در ايتاليا براي انجام مطالعات بيشتر باقي مانده است). ويژگي‌هاي مرفولوژيك: طول بدن 6 تا 13 ميلي‌متر، سر داراي صفحات و شيارهاي پيشاني، فضاي‌ گونه‌اي بلند، شاخك‌ها باريك، ترژيت سوم شكم توسط يك دندانه‌ي مياني به دو قسمت تقسيم شده، حاشيه‌ي مخرجي ترژيت سوم در افراد نر سبز رنگ و در افراد ماده آبي‌رنگ. پراكنش: روسيه (2) و گزارش جديد براي فون حشرات ايران. 2- گونه‌ي Pentachrysis seminigra (Walker, 1871): نمونه‌ي مطالعه شده: البرز، كرج، كندوان، تير ماه 1356، پازوكي و مرتضوي، يك نمونه ماده. ويژگي‌هاي مرفولوژيك: طول بدن 9 تا 13 ميلي‌متر، سر و قفسه‌سينه به رنگ آبي تا سبز متاليك، اسكوتوم و سپرچه طلايي رنگ و قسمت مياني سپرچه معمولا آبي رنگ، سينه به شدت منقوط، پيش‌قفسه‌سينه كوتاه و داراي شيار مركزي عميق و پس‌قفسه‌سينه برآمده. پراكنش: عربستان سعودي، الجزاير، مالزي (2) و گزارش جديد براي فون حشرات ايران.

In order to identify the family Chrysididae in Hayk Mirzayans Insects Museum (HMIM) which located at Iranian Research Institute of Plant Protection (IRIPP, Tehran), during 2010-2012, the collected specimens by different methods such as Malaise trap and sweeping net from different parts of Iran were studied. Identification were made using Kimsey & Bohart (1991) and confirmed by the forth author (2). In this collection the species of the genus Pentachrysis Lichtenstein, 1876 belong to the tribe Chrysidini were identified. There are a few species of this genus around the world, and mainly are distributed in the Palearctic region, and Middle East countries. Generic diagnosis: Moderately large, 9-10 mm, TFC (transverse frontal carina) strong, malar space 2.5-3.5 times MOD (Median ocellar diameters), mesopleuron strongly bidentate, third tergite with well-developed pit row, and by five sharp apical teeth (1). Within this collection two species were identified as follow: 1- Pentachrysis amoena (Eversmann, 1857): Material examined: Sistan & Baluchestan province, Khash, Kousheh-ye Sofla, May 1969, Leg. A. Pazuki. One specimen. Morphological characters: Body length 6-13 mm, head with TFC, long malar space, slender flagellum, TIII with five apical teeth that bisected by a middle tooth. Anal margin green in male and blue in female. Distribution: Russia (2) and new record for the fauna of Iran. 2- Pentachrysis seminigra (Walker, 1871): Material examined: Alborz province, Karaj, Kandovan, June 1979, Leg. Pazuki & Mortazavi, 1 female. Morphological characters: Body length 9-13 mm, this species is usually green and blue overall, but scutum and scutellum is gold and middle part of scutellum by a blue color, SII usually with dark spots, forewing marginal cell is closed, tegula is blue, thorax have a deep punctuation, pronotum is short and with a long medial carina, postscutellum usually well developed . Distribution: Saudi Arabia, Algeria, Malaysia (2) and new record for the fauna of Iran.