سير معرفت ‌شناختي انسان كامل در دو قوس نزول و صعود از ديدگاه صدرالمتالهين شيرازي

Perfect Man’s Epistemological Process on Curves of Descent and Ascent “ViewPoint of Mulla-Sadra”

مقاله حاضر در يك فرايند جريان‏شناسانه، حكمت متعاليه صدرالمتالهين را مورد مداقه قرار داده و عقل كلي را كه همان نور انسان كامل است به‏ عنوان صادر اول و مبدا فيضان عقول در مراتب تشكيكي معرفي كرده است؛ عقلي كه در قوس نزولي‌اش مرحله به مرحله از وحدتِ وساطت جمعيه به طرف كثرات تا عقل بالقوه پيش مي‌رود و سپس در سير صعودي از عقل بالقوه به سوي عقل مستفاد و بالفعل رجوع مي‌كند و ديگر بار در وحدت جمعيه الهيه كه نور، ابتهاج و عشق است فنا مي‌شود و به اين ترتيب قاب قوسين اوادنا محقق مي‌شود. در اين نزول و صعود همه عقول از عقل ابزاري و جزيي گرفته تا عقل كلي، متناسب با همان مرحله از حركت جوهريِ نفس آدمي، چراغ راه او هستند و هيچ‌يك ديگري را نفي نمي‏كنند بلكه هر مرحله زمينه‏ساز مرحله بالاتر است.

In this paper presents an Epistemological Process of Mulla-Sadra’s transcendental wisdom. He introduces First Intellect as Perfect Man’s light that is first effusion and emanation’s source of vertical intelligences in gradational degrees. On his Approach the first Creature is the “Intellect” namely “Light of Perfect Man” that descends stage to stage from unity and activeness of Intellect to plurality and passiveness of reason and then ascends from potential reason to unity of Active Intellect and swamp in Happiness and Mercy of ALLAH. In both of them, all of intellects from particular reason to universal intellect are prerequisite of upper degrees on the substantial motion.