مقايسه دو روش تصميم‌گيري ‏AHP‏ و ‏Fuzzy-AHP‏ در مكان‌يابي اوليه سدهاي زيرزميني در ‏منطقه طالقان

Comparison the AHP and FUZZY-AHP Decision Making Methods in ‎Underground DAM Site Selection in Taleghan Basin

در دهه‌هاي اخير حفر چاه‎ ‎هاي ژرف و نيمه‌ژرف به‌تدريج جايگزين قنات‎ ‎ها شد كه در كنار مزيت‎ ‎هاي نسبي، با آثار زيست‌محيطي فراواني مانند افت سطح آب زيرزميني و ايجاد فرونشست ‏براي بيشتر مناطق بهره‌برداري همراه است. به تازگي مطالعاتي به‌منظور جايگزيني سدهاي زيرزميني به‌جاي سدهاي متوسط و كوچك براي ذخيره‌سازي و استفاده بهينه از آب و كاهش اثرات ‏زيست‌محيطي صورت گرفته است. مكان‌يابي سدهاي زيرزميني، فرايند كاملا"پيچيده اي است و عوامل زمين شناسي، زمين‌ريخت‌شناسي و آب‌شناسي نقش تعيين كننده اي دارند. تعيين نقش و ‏اهميت متغيرهاي مورد اشاره مبتني بر نظرات گروه هاي كارشناسي است و معمولا" اين اهميت در قالب متغيرهاي زباني بيان مي‌شود. فرايند تحليل سلسله مراتبي، امكان استفاده از متغيرهاي ‏زباني در كنار متغيرهاي كمي را دارد و اساسا" مبتني بر نظرات كارشناسي است. در سال هاي اخير به منظور افزايش قابليت روش ‏AHP، اين روش با روش فازي پياده‌سازي شده و در قالب ‏الگوريتم ‏Fuzzy-AHP‏ ارايه شده است. در اين نوشتار، از دو روش ‏AHP‏ و ‏Fuzzy-AHP‏ در تعيين مناطق مناسب براي سدهاي زيرزميني استفاده شد. براي پياده سازي روش ‏Fuzzy-AHP‏ از ‏روش باكلي و بونيسون استفاده شد و براي غيرفازي كردن مقادير مطلوبيت فازي ?Uj‏ ، روش ‏yager‏ به‌كار‌گرفته شد. از مجموع 56 نقطه خروجي زيرحوضه ها در روش ‏AHP‏ 26 نقطه و در ‏روش‎ FUZZY-AHP‏ 15 نقطه با مناطق مناسب و قابل دسترس، همپوشاني داشتند. نتايج نشان داد كه روش ‏Fuzzy-AHP‏ انعطاف پذيري بيشتر و قابليت بالاتري در تعيين مناطق مناسب سد ‏دارد.‏

In recent decades digging deep wells and a half deep flume was gradually replaced aqueduct that by the relative merits is attended the great ‎environmental effects such as loss underground water level and creating subsidence phenomenon for most regions of interest. Recent studies have ‎been accomplish in order to replace the underground dams instead of medium and small dams in order to optimize storage and use of water ‎resources and reduce the environmental impacts. Site selection of underground dams quite complicated process due to geological, ‎geomorphological and hydrological point of view. Determination of the role adjustment and importance of the variables is based on expert ‎groups thoughts and usually this important is verbalize in linguistic variables form. Analytical Hierarchy process have possible in using the ‎linguistic variables along quantitative variables and essentially is based on expert opinions. In recent years in order to increase the capability of ‎AHP, this method combined with fuzzy method and in the Fuzzy-AHP algorithm is presented. In this paper two methods of AHP and Fuzzy-AHP ‎were used in determining appropriate areas for underground dams. Buckley and Bonissone methodes was used for implementing Fuzzy-AHP ‎method‏ ‏and Yager method was used for defuzzicating fuzzy utility values ‎?Uj . From totale 56 outputs points of subbasine in AHP method, 26 ‎points and in Fuzzy-AHP method, 15 points were overlapping with suitable and accessible areas. The results showed that the Fuzzy-AHP method ‎has more flexibility and greater ability to determine appropriate areas dam.‎