استفاده از مدل‌سازي عددي به منظور برآورد سرعت هسته‌بندي و‏‎ ‎زمان رشد ميكروليت‌هاي ‏پلاژيوكلاز در روانه‌هاي بازالت كواترنري گندم بريان، شمال خاور كرمان ‏

Using Numerical Modeling for Estimation of Rate of Nucleation and ‎Growth Time of Plagioclase Microlites from Quaternary Gandom Beriyan ‎Basaltic Flows, NE of Kerman

‏ گندم بريان نوعي سرتخت (‏Messa‏) پوشيده از روانه‌هاي گدازه‌اي بسيار تيره رنگ است كه به عنوان بخشي از فعاليت‌آتشفشاني زمان كواترنري ايران شناخته مي‌شود. اين روانه‌ها كه از ‏نوع آلكالي اليوين بازالت‌هاي سالم يا با دگرساني كم هستند حدود 480 كيلومتر مربع از بخش جنوبي كوير لوت در شمال خاور كرمان را در برمي‌گيرند. بافت كلي جريان‌هاي بازالتي ‏پورفيري تا گلومروپورفيري با زمينه اينترسرتال تا اينترگرانولار است. كاني‌هاي اصلي جريان شامل درشت‌بلورهاي اليوين و كلينو پيروكسن همراه با ميكروليت‌هاي پلاژيوكلاز هستند. ‏ميكروليت‌هاي پلاژيوكلاز به عنوان كاني اصلي اين سنگ‌ها شناخته مي‌شوند. با پردازش تصاوير مقاطع نازك و با استفاده از روش پراكندگي اندازه بلور (‏CSD‏)، شكل سه‌بعدي بلورهاي ‏پلاژيوكلاز و همچنين زمان رشد و سرعت هسته‌بندي اين بلورها برآورد شد. بر اين اساس شكل ميكروليت‌هاي پلاژيوكلاز، تخته‌اي و نسبت محورهاي كوتاه: متوسط: بلند به ترتيب برابر ‏با 10:10:1 مشخص شد. يكنواختي نمودار ‏CSD‏ و شيب ثابت آن تاثير بسيار كم فرايند‌‌هاي فيزيكي همچون آميختگي ماگمايي را در هنگام صعود ماگماي بازالتي و رسيدن آن به سطح ‏زمين نشان مي‌دهد. بر اساس اين محاسبات، زمان رشد ‏‎(t)‎‏ و سرعت هسته‌بندي (‏J‏)‏‎ ‎از دو مدل متفاوت ارايه شده در روش‎ CSD ‎به ترتيب برابر‎ ‎‏ با 53/2 تا 21/3 سال و 1- ‏‎/s‏ 3-‏‎ mm ‎‏9-10 ‏‎×‎‏ ‏‏17/10 تا 1- ‏‎/s‏ 3-‏mm‏ 9-10 ‏‎×‎‏ 53/9 برآورد شد. نتايج حاصل با طبيعت ماگماهاي آلكالي بازالتي همخواني كامل دارد.‏

Gandom Beriyan, as a part of Quaternary volcanism of Iran, is a kind of messa which is covered by very dark lava flows. The flows are ‎generally fresh to rarely altered alkali olivine basalts and cover an area around 480 km2 in southern part of the Lut desert in northeast of ‎Kerman. The common textures of basaltic lava flows are porphyry to glomeroporphyry with an intersertal to intergranular groundmass. Their ‎major minerals are olivine and clinopyroxene phenocrysts along with plagioclase microlites. Plagioclase microlites are recognized as the ‎major silicate phase in these rocks. Three-dimensional shape of plagioclase crystals and also rate of nucleation and growth time was ‎estimated by thin section image processing and using crystal size distribution (CSD) method. Based on this, it is revealed that the shape of ‎plagioclase microlites is tablet with aspect ratio of 1:10:10 for short: intermediate: long axes, respectively. The uniformity of CSD graph and ‎its constant slope show that the effect of physical processes such as magma mixing was limited during ascent of basaltic magma toward the ‎surface. Based on these calculations, growth time (t) and rate of nucleation (J) were estimated 2.53 to 3.21 years and‎‏ ‏‎10.17×10-9 to 9.53×10-9‎‏ ‏mm-3/s-1, respectively. The results are completely matched with nature of alkali basalt magmas. ‎