بررسي سنگ‌شناسي، ژيوشيمي و جايگاه زمين‌ساختي توده نفوذي كليبر‎ ‎‏(آذربايجان ‏شرقي)‏

Petrology, Geochemistry and Tectonomagmatic Settinng of Kaleybar ‎Intrusion (Eastern Azarbaijan)‎

توده نفوذي نفلين‌سيينيت كليبر در جنوب و باختر شهرستان كليبر در استان آذربايجان شرقي قرار دارد. اين توده نفوذي منطقه‌بندي شده، حاصل تزريق دو فاز مجزاي تحت اشباع و اشباع ‏از سيليس در زمان اليگوسن- ميوسن است. سنگ‌هاي تحت اشباع شامل آلكالي‌پيروكسنيت، ملاآلكالي‌گابرو- نفلين‌گابروديوريت، نفلين‌سيينيت و دايك‌هاي نفلين‌سوداليت‌سيينيت است. ‏سنگ‌هاي اشباع از سيليس شامل استوك كوارتزمونزونيتي نفوذ كرده به مركز توده نفلين‌سيينيتي و دايك‌هاي كوارتزسيينيت و ميكروسيينيتي مرتبط با آن است. فاز تحت اشباع ماهيت ‏آلكالن پتاسيك دارد و نفلين‌سيينيت‌ها از نوع ماليگنيت‌هاي مياسكيتي هستند. در مقابل، سنگ‌هاي اشباع به سري ماگمايي كلسيمي- قليايي(كالك آلكالن) با پتاسيم بالا تا شوشونيتي ‏تعلق دارند. بررسي‌هاي صحرايي، سنگ‌شناسي و ژيوشيميايي نشان داده كه انواع سنگ‌هاي تحت اشباع هم‌ماگما هستند و فرايندهاي تفريق بلورين، تجمع بلورين و شناوري كاني‌هاي ‏كم‌چگال در تحول ماگماهاي آنها نقش اساسي داشته‌اند. غني‌شدگي شديد عناصر كمياب به‌ويژه ‏LREE‏ و ‏LILEها در برابر تهي‌شدگي متغير ‏HREE‏ و ‏HFSEها نشان‌دهنده منشا گرفتن ‏ماگماي بازانيتي مادر از گوشته سنگ‌كره‌اي متاسوماتيسم شده توسط فرورانش ديرين است. ماگماي اشباع از سيليس كليبر احتمالا" بر اثر ذوب بخشي پوسته زيرين به‌وجود آمده و ‏شباهت‌هاي ژيوشيميايي آن با انواع تحت اشباع، به علت آميختگي و آلايش ماگمايي بوده است. تزريق پي‌در‌پي ماگماهاي قليايي و كلسيمي- قليايي پس از ايوسن در آذربايجان مي‌تواند ‏در يك محيط پس از برخورد روي داده باشد.‏

Nepheline syenite intrusive of Kaleybar is located in South and West of the Kaleybar city in eastern Azarbayjan province.‎‏ ‏This zoned ‎intrusive complex is formed by penetration of two separated silica undersaturated and saturatated magmatic phases with Oligocene-Miocene ‎ages. Undersaturated rocks are composed of alkali pyroxenite, mela alkali-gabbro to nepheline gabbro-diorte, nepheline syenite and ‎nepheline sodalite syenite dikes. Silica saturated rocks is consist of a quartz monzonitic stock, which has penetrated in the center of ‎nepheline syenite intrusive and related quartz syenite - micro syenite dikes. Undersaturated phase has potassic alkaline affinity and nepheline ‎syenites are miaskitic Malignite. In contrast, silica saturated rocks belong to high-K calc-alkaline to shoshonitic magma. Field observation, ‎petrographical and geochemical studies, indicates that undersaturated rocks are comagmatic and crystal fractionation, accumulation and low ‎density minerals floatation processes play significant role in their magmatic evolution. High enrichment of rare elements especially LREE ‎and LILE compare to variable depletion of HREE and HFSE are infer a basanitic parental magma generated from a previously subduction-‎metasomatised lithospheric mantle source. Silica saturated magma of Kaleybar was probably resulted form the lower crust Partial melting ‎and geochemical similarities resulted from partial melting of lower crust and its geochemical similarities with undersaturated parts is due to ‎magma mixing and contamination. Repeatedly injection of alkaline and calc-alkaline magmas could be occurred in a post collision setting ‎after Eocene in Azerbaijan region.‎