اندازه‌گيري ظرفيّت غيرحاكميّتي: مفاهيم، مدل و روش اندازه‌گيري

Measurement of nongovernance capacity: concept, modeling and evaluation

ظرفيت دولت و حاكميت از جمله مفاهيم جديدي است كه در طول دهه‌ اخير به ادبيات مديريت دولتي و علوم سياسي وارد شده است. دركنار اين مفهوم، مفهوم ظرفيت نهادهاي غيرحاكميتي نيز مورد نظر بوده است. در اين مقاله، ظرفيت غيرحاكميتي در ابعادي چون ظرفيت يك كشور در حوزه رسانه‌ها، احزاب، سازمان‌هاي پژوهشي و تحقيقاتي، گروه‌هاي ذي‌نفوذ، بخش‌ خصوصي و شهروندان ديده شده است. نكته نو‌آورانه اين نوشتار در ارايه مدلي است كه هم ابعاد مفهومي و نظري ظرفيت غيرحاكميتي را معرفي مي‌نمايد و هم تدوين شاخص‌ها و جمع‌آوري اطلاعات اين شاخص‌ها را در مورد كشورهاي مختلف جهان مدنظر دارد. اين پژوهش از لحاظ پارادايم پژوهشي از پارادايم اثبات‌گرا بهره برده است و از لحاظ گونه‌شناسي پژوهش در دسته پژوهش‌هاي بنيادي قرار دارد. از لحاظ گردآوري داده‌ها نيز در دسته پژوهش‌هاي كمّي مي‌گنجد كه با ابزار مدل‌سازي معادلات ساختاري انجام شده است. روش گردآوري داده‌ها نيز مرور اسناد و مدارك بوده و محدوده پژوهش نيز دربرگيرنده كشورهاي جهان است. اجراي روش مدل‌سازي معادلات ساختاري نشان از آن دارد كه داده‌هاي گردآوري شده به نحو مناسبي مدل مفهومي مطرح شده در پژوهش را تاييد مي‌كنند. در اين مدل، ظرفيت غيرحاكميتي از طريق ظرفيت رسانه‌ها، سازمان‌هاي پژوهشي، بخش خصوصي و ظرفيت شهروندان اندازه‌گيري شده است. براي اين اندازه‌گيري اطلاعات مربوط به 40 شاخص براي 159 كشور گردآوري شده و مدل مفهومي پژوهش با استفاده از داده‌هاي اين 40 شاخص مورد تاييد قرار گرفته است. بنا به نتايج اين پژوهش، ظرفيت غير حاكميتي از چهار خرده مقياس ظرفيت رسانه‌ها، ظرفيت سازمان‌هاي پژوهشي، ظرفيت بخش خصوصي و ظرفيت شهروندان تشكيل شده است و از طريق اين چهار خرده مقياس، مي‌توان سازه ظرفيت غيرحاكميتي را اندازه‌گيري كرد.

Government capacity and governance capacity are the new concepts in the literature of public administration and political science. Beside these concepts, there are other concepts that points at the capacity of institutions, and non-government organizations. Non-governance capacity has measured in such dimensions as the capacity of media, political parties, research institutions, pressure groups, private sector, and citizens. The innovative point in this article is the introduction of a model to recognize non- governance capacities in different countries. The study validates a conceptual model to measure the non-governance capacities in a quantitative approach, in which data is collected from different countries. Structural Equation Modeling was used to analyze the collected data. The results confirmed the validity of the conceptual model. In this model, the non-governance capacity measured by four subscales including; media capacity, research organizations capacity, citizen’s capacity and private sector capacity. For this measurement, data for 40 indicators from 159 countries were collected.