بررسي تحولات انقلابي كشورهاي عربي از منظر ليبراليزم، سازه‌انگاري و نظريه انتقادي روابط بين‌الملل

A Study of Arab Spring from Liberalism, Constructivism and Critical Theory Point of View

از زمان تحولات انقلابي موسوم به «بهار عربي» در كشورهاي منطقه خاورميانه و شمال افريقا كه منجر به سقوط حكومت‌هاي ديكتاتوري در برخي از كشورهاي اين منطقه و ايجاد ناآرامي در برخي ديگر از اين كشورها شده است، ادبيات بسياري در تجزيه و تحليل اين وقايع توليد شده كه تقريبا در هيچ يك از اين آثار، اين انقلاب‌ها از منظر ديدگاه‌هاي نظري روابط بين‌الملل مورد بررسي و تحليل قرار نگرفته است. همين خلا پژوهشي انگيزه اصلي نگارش اين مقاله را ايجاد كرد تا از ميان مهم‌ترين نظريه‌هاي موجود در روابط بين‌الملل، نظريه ليبراليزم را از جريان اصلي و نظريه انتقادي و سازه‌انگاري را از ميان جريان بازانديش‌گراي اين رشته به دليل توان تحليلي مناسب‌تري كه در تجزيه و تحليل اين وقايع برخوردارند، انتخاب نماييم. در همين راستا در اين مقاله به اين نتيجه خواهيم رسيد، در حالي كه با الهام از نظريه ليبراليستي روابط بين‌الملل اين تحولات انقلاب‌هايي ليبرال - دموكراتيك و تحت عنوان بيداري ملي معنا مي‌شود، سازه‌انگاران از آن به عنوان انقلاب‌هايي مذهبي تحت عنوان بيداري اسلامي و در نهايت پيروان نظريه انتقادي با الهام از نظريات چپ، اين تحولات را با نام انقلاب‌هاي اجتماعي تحت عنوان بيداري انساني - اجتماعي و يا طبقاتي معنا مي‌كنند.

The main aim of this paper is to study Arab spring from liberalism, constructivism and critical theory point of view. Because the most of articles written about Arab spring have not been relied upon a theoretical perspective, in the first part of this paper, we examine the liberal theory as one of the mainstream theories of international relations. This section concentrates on the concepts of globalization and information effects causing spillover revolution from one country to another. In the second part of this paper, we examine constructivism theory and focus on the concept of identity and explain resistant identities. Finally, we study critical theory and explain the concept of emancipation which can lead to revolution.