تطبيق منازل سلوك بودايي و برخي مفاهيم «دَهَمَّه پَده» با ديدگاه عارفان مسلمان

Comparative Analysis

دهمّه‌پَدَه از آثار مشهور فلسفي، اخلاقيِ گوتمه بودا، مصلح بزرگ قرن ششم پيش از ميلاد مسيح، در كيش هندويي است. باتوجه به اينكه نواحي شرقي ايران، به ويژه بلخ، از خاستگاه‌هاي تصوف ايراني و نزديك‌ترين محل برخورد دو فرهنگ بودايي و اسلامي به شمار مي‌آمده است، گمان مي‌رود آيين بودايي با پيشينه‌اي هزار ساله بر ذهن و آداب سالكان مسلمان اثر گذاشته باشد. اين نوشتار به بررسي آرا و بيان شباهت د‌يدگاه‌هاي بودايي با آرا عارفان مسلمان در بيان منازل سلوك و مقامات عرفاني يادشده در كتب متصوفه مي‌پردازد. شايان ذكر است كه در اين مقاله مشابهت‌هاي لفظي و لغوي، و نيز مشابهت‌هاي مفهومي و معنايي بحث و بررسي شده‌اند. البته ضمن بيان مشابهت‌هاي منازل سلوك، مفاهيم برجسته عرفاني- اخلاقي را نيز در دو فرهنگ بررسي و مقايسه شده است.

Stages of Spiritual Journey in Buddhism and Islamic Mysticism: A Comparative Analysis A. Fatholl?h? Scientific Board Member at IAU, Khorram Ab?d Branch Q. Sahr?? Scientific Board Member at the University of Lorest?n Dhammapada is a versified philosophic and ethical Buddhist scripture traditionally ascribed to the Gautama Buddha himself. For a long time Buddhism preserved its strongholds in the east of ancient Iran, especially in Balkh. Balkh was also one of the origins of Islamic mysticism. It can be imagined that because of proximity, teachings of Buda have influenced Muslim mystics. Based on Dhammapada and with regard to Islamic mystical texts, the present article tries to study esoteric abodes and stages of spiritual journey in Buddhism and Islamic mysticism. Keywords: Dhammapada, Buddhism, Islamic Mysticism, Balkh. Email: Ali fathollahi@yahoo.com