تاثير برنامه آموزشي به شيوه Teach Back بر نقايص خودمراقبتي بيماران همودياليزي مراجعه‌كننده به بيمارستان ولي‌عصر(عج) بيرجند (سال 1391)

Effect of educational plan by Teach Back method on hemodialysis patientsʹʹ self care deficits

زمينه و هدف: نارسايي مزمن كليه و همودياليز، به دليل ماهيت مزمن و ناتوان‌كننده، اثرات مخربي بر توانايي عملكردي بيماران دارد و باعث نقايص متعدّدي در رفتارهاي خودمراقبتي آنان مي‌گردد. ارتقاي رفتارهاي مراقبت از خود، مي‌تواند فرد را به سمت حفظ سلامتي و رفاه سوق دهد. مطالعه حاضر، با هدف تعيين تاثير برنامه آموزشي به شيوه Teach Back بر نقايص خودمراقبتي بيماران همودياليزي انجام شده است. روش تحقيق: در اين پژوهش نيمه‌تجربي، 36 بيمار همودياليزي مراجعه‌كننده به بيمارستان ولي‌عصر (عج) شهر بيرجند در سال 1391، به روش نمونه‌گيري در دسترس، انتخاب شدند و مورد مطالعه قرار گرفتند. ابزار گردآوري اطلاعات، پرسشنامه بررسي نقايص خودمراقبتي بود كه پس از تاييد روايي، به روش مصاحبه حضوري تكميل گرديد و بر اساس نقايص به دست‌آمده، برنامه آموزشي به شيوه Teach Back اجرا شد. پس از يك ماه، پرسشنامه مجدداً تكميل گرديد. داده‌ها با استفاده از نرم‌افزار SPSS (ويرايش 17) و آزمون ويلكاكسون در سطح معني‌داري 05/0P < تجزيه و تحليل شدند. يافته‌ها: بررسي هفت حيطه خودمراقبتي قبل از مداخله نشان داد كه ميانگين و انحراف‌‌معيار نقايص خودمراقبتي در حيطه‌ تغذيه 85/1±05/4، مراقبت از پوست 89/1±19/2، فعاليت و استراحت 17/2±3، دفع 23/1±11/1، مايعات و الكتروليت‌ها 34/1±97/2، مصرف دارو 16/2±69/4 و سلامت روحي66/2±02/6 بود و پس از مداخله، در حيطه تغذيه به 69/1±97/1 (001/0P < )، مراقبت از پوست 59/1±97/0 (001/0P < )، فعاليت و استراحت 71/1±58/1 (001/0P < )، دفع 66/0±30/0 (001/0P < )، مايعات 50/1±91/0 (001/0P < )، مصرف دارو 41/2±52/2 (001/0P < ) و در حيطه سلامت روحي به 68/2±80/2 (001/0P < ) رسيد كه نشان‌دهنده تاثير مداخله اجراشده بود. نتيجه‌گيري: بر اساس نتايج اين پژوهش، آموزش خودمراقبتي به شيوهTeach Back ، باعث كاهش نقايص خودمراقبتي در ابعاد جسمي و روحي بيماران همودياليزي مي‌شود و پرستاران با به كار بردن اين شيوه آموزشي مي‌‌توانند در جهت ارتقاي سلامت اين بيماران قدم بردارند.

Background and Aim: Chronic renal failure and hemodialysis affect patientsʹ ability due to its debilitating nature. It can cause numerous self-care deficits for patients. Promoting self-care behaviors can help patients to maintain their health and well-being. The present study was performed to determine the effect of educational plan based on Teach Back method on hemodialysis patientsʹ self-care deficits. Materials and Methods: In this quasi-experimental study carried out in 2012, thirty-six hemodialysis patients were selected through simple sampling method from the hemodialysis ward of Birjand Vali-e-Asr hospital. Necessary data was collected using self-care deficits questionnaire whose validity had been approved. The questionnaire was filled out through live interview, and an educational plan was carried out using teach-back method considering the deficits diagnosed. One month, after intervention, the questionnaire was filled out again. The obtained data was analysed by means of SPSS software (V: 17) using Wilcoxon test at the significant level P < 0.05. Results: The findings showed that mean of patientsʹ self-care deficits in seven domains before the intervention were 4.05±1.85, 2.19±1.89, 3±2.17, 1.11±1.23, 2.97±1.34, 2.52±2.41, and 2.80±2.68 in nutrition, skin care, activity and rest, elimination, fluid and electrolytes, drug taking, and mental health; respectively. But, after the intervention mean self-care deficits in the seven domains changed to 1.97±1.69 (P < 0.001), 0.97±1.59 (P < 0.001), 1.58±1.71 (P < 0.001), 0.30±0.66 (P < 0.001), 0.91±1.50 (P < 0.001), 2.52±2.41 (P < 0.001), and 2.80±2.68 (P < 0.001); respectively. The results revealed that the educational plan had been positively effective in patientsʹ self-care deficits. Conclusion: The present study showed that an educational plan based on Teach-Back method can significantly reduce hemodialysis patientsʹ physical and psychological self-care deficits. Therefore, nurses can apply this educational strategy to improve their health.